Najważniejsze informacje
Jednym z podstawowych zadań wykonywanych podczas państwowego egzaminu praktycznego na prawo jazdy na placu manewrowym jest tzw. „łuk”, czyli jazda pasem ruchu do przodu i do tyłu.
Łuk polega na płynnym przejechaniu pojazdem wzdłuż wyznaczonego pasa ruchu najpierw do przodu, a następnie przejechaniu tego samego odcinka do tyłu, utrzymując tor jazdy w wyznaczonej strefie – bez przekraczania linii ograniczających i bez potrącania elementów wyznaczających stanowisko (np. pachołków lub tyczek).
Zadanie rozpoczyna się w pierwszym polu zatrzymania („kopercie”), a kończy po ponownym ustawieniu pojazdu w tym samym miejscu, przy zachowaniu zasad prawidłowej techniki jazdy i właściwej obserwacji otoczenia.
Jak zrobić łuk na egzaminie na prawo jazdy – krok po kroku
- Rusz płynnie z pierwszego pola zatrzymania.
- Jedź powoli do przodu, utrzymując samochód w obrębie pasa ruchu.
- Zatrzymaj pojazd w drugim polu zatrzymania.
- Włącz bieg wsteczny.
- Rozpocznij cofanie, obserwując tor jazdy w lusterkach i przez tylną szybę.
- Koryguj tor jazdy kierownicą, aby nie najechać na linie.
- Zatrzymaj pojazd w pierwszym polu zatrzymania.
Czas na realizację Twoich planów!
Zapisz się na kurs już dziś!
1. Definicja zadania egzaminacyjnego
Popularny „łuk” to w rzeczywistości zadanie egzaminacyjne określane jako jazda pasem ruchu do przodu i do tyłu.
Jest to drugie zadanie wykonywane na placu manewrowym podczas egzaminu praktycznego na prawo jazdy.
Kolejność zadań wygląda następująco:
- przygotowanie do jazdy i sprawdzenie stanu technicznego pojazdu,
- jazda pasem ruchu do przodu i do tyłu (łuk),
- ruszanie na wzniesieniu.
Łuk polega na przejechaniu samochodem wyznaczonego pasa ruchu najpierw do przodu, a następnie do tyłu, z utrzymaniem toru jazdy w wyznaczonych liniach oraz bez potrącenia tyczek lub pachołków.
Pas ruchu jest oznaczony przez linie oraz tyczki, a na jego końcach znajdują się pola zatrzymania („koperty”), w których należy zatrzymać pojazd.
2. Warunki zaliczenia zadania
Odpowiednie warunki poprawnego wykonania łuku określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2023 r., Załącznik nr 1 – Zadania egzaminacyjne i kryteria ich oceny. Zgodnie z przepisami wykonanie zadania obejmuje następujące czynności:
- Uruchomienie silnika pojazdu.
- Włączenie świateł odpowiednich do jazdy, jeżeli nie włączają się automatycznie.
- Upewnienie się o możliwości jazdy, w szczególności: ocena sytuacji wokół pojazdu oraz wykluczenie możliwości stworzenia zagrożenia w ruchu.
- Płynne ruszenie z miejsca, czyli: zwolnienie hamulca postojowego oraz łagodne puszczenie sprzęgła i zwiększenie obrotów silnika.
- Wykonanie jazdy pasem ruchu: płynna jazda pasem do przodu i następnie do tyłu; podczas cofania należy obserwować tor jazdy przez tylną szybę oraz lusterka.
- Zatrzymanie pojazdu w wyznaczonym polu zatrzymania pojazdu na końcu pasa.
Kiedy zadanie będzie zaliczone?
Upraszczając powyższe wytyczne, osoba zdająca musi wykonać płynny przejazd samochodem z jednego pola zatrzymania do drugiego jadąc najpierw do przodu, a następnie przejechać z powrotem do pierwszego pola jadąc do tyłu.
Płynny przejazd oznacza brak zatrzymania poza obszarem pola zatrzymania – samochód musi przez cały czas pozostawać w ruchu. Zatrzymanie może nastąpić wyłącznie w polu zatrzymania.
W trakcie jazdy do tyłu należy korzystać ze wszystkich lusterek oraz obserwować drogę przez tylną szybę.
Podczas jazdy samochód nie może opuścić wyznaczonego pasa ruchu (linie i tyczki).
Zadanie uznaje się za wykonane prawidłowo, jeżeli zdający spełni następujące warunki:
-
Zachowanie prawidłowej techniki jazdy
płynne ruszenie z miejsca, płynna jazda do przodu i do tyłu oraz właściwa obserwacja toru jazdy podczas cofania (przez tylną szybę i lusterka). -
Utrzymanie pojazdu w obrębie pasa ruchu
zdający musi utrzymać pojazd w obrębie pasa i nie może najechać kołem na linie wyznaczające jego krawędzie. -
Niepotrącanie elementów wyznaczających tor jazdy
nie wolno dotknąć, uderzyć ani przewrócić żadnej tyczki. -
Prawidłowe zatrzymanie pojazdu
pojazd musi zostać zatrzymany na początku i na końcu pasa ruchu, w wyznaczonym polu zatrzymania.
Kiedy zadanie nie będzie zaliczone?
Popełniony podczas realizacji zadania błąd nie musi skutkować natychmiastowym przerwaniem egzaminu.
Pamiętaj o
Jeżeli osoba zdająca popełni jeden z poniższych błędów:
- zatrzyma samochód poza polem zatrzymania,
- najedzie na linię wyznaczającą pas ruchu,
- doprowadzi do zgaśnięcia silnika,
- nie będzie w odpowiedni sposób obserwować drogi podczas jazdy do tyłu,
- nie przygotuje samochodu odpowiednio do jazdy, np. nie włączając świateł mijania przy złych warunkach pogodowych.
Zadanie uznaje się za niezaliczone, niemniej egzaminator zarządza drugą próbę. Jeżeli osoba zdająca popełni wówczas drugi błąd z powyższej listy, egzamin zostanie przerwany i zakończony wynikiem negatywnym.
Druga próba, w przypadku braku zaliczenia pierwszej, zawsze rozpoczyna się od początku, czyli od pierwszego pola zatrzymania. Nie ma znaczenia, czy zdający popełnił błąd podczas jazdy do przodu, czy podczas jazdy do tyłu.
Istnieje również zagrożenie, że osoba zdająca popełni błąd natychmiastowo przerywający egzamin. Zdarzy się tak, kiedy zdający:
- wyjedzie za linię wyznaczającą pas ruchu,
- dotknie, uderzy lub przewróci tyczkę.
Wówczas egzamin zostaje od razu zakończony wynikiem negatywnym, bez możliwości wykonania drugiej próby.
3. Sposób wykonania zadania
Na prawidłowe wykonanie tego zadania nie ma jednego, w całości powtarzalnego sposobu. Łuk jest z jednej strony zadaniem o ściśle określonych warunkach, niemniej istnieje dużo zmiennych wpływających na przebieg zadania w praktyce.
Wpływ na przejazd ma np.:
- ustawienie samochodu w polu zatrzymania – kąt i odległość od krawędzi bocznych,
- odległość od krawędzi pasa ruchu, w jakiej samochód się porusza,
- prędkość jazdy.
Dlatego też poniższe wskazówki mają za zadanie jedynie naprowadzić na prawidłowe wykonanie zadania, a nie zaprezentować gotowe rozwiązanie w podpunktach.
Jazda do przodu
Jazda do przodu odbywa się z reguły intuicyjnie, na tej samej zasadzie, co na drodze publicznej.
Należy uważać na zachowanie samochodu podczas wchodzenia w zakręt, ponieważ przednia oś podczas skrętu wykonuje zawsze większy łuk niż oś tylna – samochód „ścina” zakręt do jego wewnętrznej krawędzi.
Najlepiej rozpocząć skręt, kiedy samochód oddali się odrobinę od wewnętrznej krawędzi zakrętu. Podobny problem towarzyszy podczas wjazdu przodem w prostopadłe miejsce parkingowe.
Jazda do tyłu
Zakręt
W przeciwieństwie do jazdy do przodu, jazda do tyłu wymaga już precyzyjnej techniki wynikającej z uważnej obserwacji drogi.
Na zakręcie, podczas jazdy do tyłu kluczowe jest prowadzenie samochodu wzdłuż wewnętrznej krawędzi pasa ruchu.
Spowodowane jest to tym, że przednia oś samochodu jest skrętna i podczas pokonywania zakrętu zatacza większy łuk, niż tylna oś, która jest nieruchoma.
Auto podczas cofania i skręcania oddala się zatem od wewnętrznej krawędzi pasa ruchu, dlatego jazda bliżej tej strony zakrętu pozwala utrzymać samochód na prawidłowym kursie.
Najbardziej efektywnym punktem odniesienia jest linia wewnętrznej krawędzi pasa ruchu i jej obserwacja w prawym bocznym lusterku. Innymi słowy, należy patrzeć w tym kierunku, w którym skręca samochód.
Kiedy podczas jazdy wzdłuż zakrętu:
- linia „oddala się” od samochodu – należy skręcić kierownicę mocniej w prawo,
- linia „przybliża się” do samochodu – należy skręcić kierownicę mocniej w lewo, przy czym koła nadal powinny być skręcone w prawo.
Ważne jest, że chociaż promień skrętu kół trzeba na bieżąco korygować, samochód przez cały czas powinien jechać w prawo.
Zwróć uwagę na
Prosta
Podczas jazdy wzdłuż prostego odcinka:
- linia oddala się od samochodu – należy skręcić kierownicę w jej stronę,
- linia przybliża się do samochodu – należy skręcić kierownicę w drugą stronę.
Podczas cofania wzdłuż prostego odcinka pasa ruchu należy unikać wykonywania dużych skrętów. Najlepiej, gdy samochód jedzie na wprost, a korekty toru jazdy ograniczają się do minimalnych ruchów kierownicą.
Większe skręty mogą wprowadzić samochód w tzw. „wahadło”, czyli naprzemienne dojeżdżanie do jednej i drugiej linii wyznaczającej pas ruchu. Zbyt duże ruchy kierownicą utrudniają wyprostowanie toru jazdy, przez co samochód zaczyna poruszać się „slalomem”.
Zatrzymanie
Zadanie kończy się w momencie ponownego ustawienia samochodu wewnątrz pola zatrzymania, tzw. „koperty”.
Samochód po zatrzymaniu nie może wystawać poza krawędzi pola. Oprócz linii ciągłych, dookoła pola zatrzymania ustawione są tyczki – po jednej w każdym narożniku oraz jedna w osi pola, na linii ograniczającej pole na końcu.
Długość „koperty” jest o kilkadziesiąt centymetrów większa od długości samochodu egzaminacyjnego.
Najczęstsze błędy powodujące brak zaliczenia zadania
1. Najechanie lub wyjechanie za linię
Błąd jest popełniany najczęściej na zakręcie podczas jazdy do tyłu, zazwyczaj w wyniku zbyt szerokiego toru jazdy. Dzieje się tak wtedy, gdy zdający zbyt późno rozpoczyna skręt lub kąt skrętu jest zbyt łagodny – pojazd stopniowo oddala się od wewnętrznej krawędzi pasa.
Jeżeli natomiast manewr zostanie rozpoczęty zbyt wcześnie lub pod zbyt ciasnym kątem, samochód może najechać na linię po wewnętrznej stronie.
2. Dotknięcie, uderzenie lub przewrócenie tyczki
Podobnie jak w przypadku przekroczenia krawędzi pasa, uderzenie w tyczkę najczęściej spowodowane jest zbyt szerokim torem jazdy.
Może ono również wynikać ze zbyt ciasnego toru jazdy na zakręcie – gdy zdający zbyt wcześnie lub zbyt mocno rozpocznie skręt, samochód tylnym narożnikiem może uderzyć w tyczkę znajdującą się po wewnętrznej stronie pasa.
Dodatkowo uderzenie w tyczkę może być efektem zbyt głębokiego wjazdu w pole zatrzymania.
3. Nieprawidłowe zatrzymanie
Błąd ten najczęściej wynika ze zbyt niskiej prędkości jazdy – samochód zwalnia do tego stopnia, że w pewnym momencie dochodzi do chwilowego zatrzymania poza wyznaczonym polem.
Częstym problemem jest również nieprawidłowe ustawienie pojazdu w „kopercie”. Jeżeli po zatrzymaniu obrys samochodu wykracza poza linie wyznaczające pole zatrzymania, zadanie nie zostaje zaliczone.
Należy pamiętać, że zgodnie z zasadami egzaminu zatrzymanie pojazdu oznacza zakończenie etapu zadania. Jeżeli zdający zatrzyma się prawidłowo, ale następnie wykona dodatkowy ruch w tym samym kierunku, zadanie również może zostać uznane za niezaliczone.
4. Zgaśnięcie silnika przy ruszaniu
Jest to typowy błąd techniczny, wynikający najczęściej ze zbyt szybkiego puszczenia sprzęgła lub niewystarczającego dodania gazu podczas ruszania.
5. Brak obserwacji drogi przez tylną szybę
Za błąd uznawana jest jazda do tyłu, w której zdający korzysta wyłącznie z lusterek, ale ani razu nie odwraca się, aby obserwować drogę przez tylną szybę.
Nie ma przy tym znaczenia, czy zadanie zostało wykonane poprawnie technicznie – brak właściwej obserwacji otoczenia jest podstawą do uznania błędu.
Jak ustawić pojazd przed rozpoczęciem zadania?
Zadanie egzaminacyjne rozpoczyna się dopiero w momencie ruszenia do przodu.
Oznacza to, że ustawienie samochodu w pierwszym polu zatrzymania, przed rozpoczęciem zadania, nie jest jeszcze oceniane według zasad jazdy pasem ruchu do przodu i do tyłu. W związku z tym ewentualne korekty ustawienia czy najechanie na linię nie wiążą się z konsekwencjami egzaminacyjnymi.
Należy jednak pamiętać, że na placu manewrowym obowiązują zasady ruchu drogowego – dlatego każde stworzenie zagrożenia, np. przez uderzenie w tyczkę, może skutkować negatywną oceną.
Jaką utrzymywać prędkość podczas jazdy?
Według warunków zaliczenia zadania, jedynym kryterium oceny jest brak zatrzymania samochodu poza wyznaczonym polem. Nie ma natomiast określonych wytycznych dotyczących prędkości jazdy.
Z uwagi na specyfikę zadania najlepiej poruszać się jak najwolniej, szczególnie podczas cofania, gdzie precyzja ma kluczowe znaczenie.
Podczas jazdy do tyłu warto operować głównie pedałem sprzęgła – bieg wsteczny jest na tyle „mocny”, że pozwala poruszać się bez dodawania gazu.
Pedał sprzęgła działa w tym przypadku jak regulator prędkości:
- samochód zwalnia, gdy pedał zostaje wciśnięty,
- samochód przyspiesza, gdy pedał zostaje puszczony.
Najlepiej jechać na tzw. „półsprzęgle”, czyli utrzymywać pedał w miejscu, w którym samochód zaczyna się poruszać. Całkowite puszczenie sprzęgła może spowodować zbyt gwałtowny wzrost prędkości i utratę kontroli nad pojazdem.
Jak korzystać z lusterek podczas cofania?
Podczas jazdy do tyłu osoba zdająca powinna:
- obserwować drogę we wszystkich lusterkach,
- regularnie kontrolować sytuację przez tylną szybę.
Oznacza to, że należy wykorzystać każdy element obserwacji przynajmniej raz. Nie można wykonać zadania, korzystając wyłącznie z lusterek lub patrząc tylko do tyłu. To od osoby zdającej zależy jednak, kiedy skorzysta z konkretnego elementu obserwacji.
Nie ma ustalonej kolejności korzystania z lusterek. W zależności od etapu zadania, różne elementy obserwacji będą bardziej przydatne. Podczas cofania:
- na zakręcie – najbardziej pomocne jest prawe lusterko, które pozwala kontrolować tor jazdy,
- na prostym odcinku – warto korzystać z obu bocznych lusterek, aby utrzymać właściwą pozycję w pasie,
- przy wjeździe do „koperty” – przydatne jest lusterko środkowe, które ułatwia ocenę odległości od tyczki na końcu pasa.
Nie należy jednak skupiać się wyłącznie na jednym elemencie obserwacji, np. jednym lusterku. Kluczowe jest ciągłe kontrolowanie przestrzeni wokół pojazdu, a nie tylko jednego wybranego obszaru. Powyższe wskazówki pokazują jedynie, które lusterko w danym momencie może być bardziej pomocne.
Obserwacja drogi przez tylną szybę jest natomiast uniwersalna – można i warto stosować ją na każdym etapie cofania.
Jak wybrnąć z sytuacji krytycznej?
Jeżeli sytuacja wymknie się spod kontroli i samochód „zapętli się” w torze jazdy, najlepiej zatrzymać pojazd i zasygnalizować egzaminatorowi chęć przerwania próby.
Zatrzymanie pojazdu podczas wykonywania zadania jest błędem, jednak nie jest to błąd krytyczny przerywający egzamin. W praktyce oznacza to możliwość ponownego podejścia do zadania.
Próba „ratowania się za wszelką cenę” często kończy się najechaniem na linię lub uderzeniem w tyczkę, co skutkuje natychmiastowym zakończeniem egzaminu.
Zatrzymanie samochodu może więc być rozsądną decyzją i szansą na poprawę błędu.
Podsumowanie
Jazda pasem ruchu do przodu i do tyłu sprawdza, czy osoba zdająca potrafi w sposób świadomy i bezpieczny manewrować pojazdem przy bardzo małych prędkościach oraz utrzymać nad nim pełną kontrolę.
Egzaminator ocenia przede wszystkim płynność jazdy, prawidłowe korzystanie z lusterek, obserwację przez tylną szybę oraz utrzymanie pojazdu w wyznaczonym pasie ruchu. Istotna jest także technika jazdy – odpowiednia praca sprzęgłem, kierownicą oraz utrzymywanie niskiej prędkości.
Zadanie sprawdza również rozumienie podstaw geometrii toru jazdy pojazdu. Samochód zachowuje się inaczej podczas jazdy do przodu i do tyłu, dlatego kluczowa jest umiejętność przewidywania toru ruchu i bieżącego korygowania kierownicy.
Prawidłowe wykonanie zadania potwierdza opanowanie podstawowych umiejętności manewrowania pojazdem, które są niezbędne zarówno na egzaminie, jak i w codziennej jeździe – np. podczas parkowania czy poruszania się w wąskich przestrzeniach.
Najczęściej zadawane pytania
Czy można zatrzymać się podczas wykonywania łuku?
Czy podczas cofania trzeba patrzeć przez tylną szybę?
Czy potrącenie tyczki kończy egzamin?
Ile prób wykonania łuku przysługuje zdającemu?
Czy można poprawić tor jazdy podczas cofania na łuku?
Czy zgaśnięcie silnika na łuku oznacza koniec egzaminu?
Ile metrów ma łuk na egzaminie na prawo jazdy?
Źródła
- Opracowanie własne na podstawie aktualnych przepisów oraz praktyki szkoleniowej instruktorów GAZeLka.
-
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230002659/O/D20232659.pdf -
Ustawa Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
