Najważniejsze informacje
Najczęstsze błędy kursantów na automatycznej skrzyni biegów to m.in. zbyt gwałtowne operowanie gazem i hamulcem, hamowanie lewą nogą oraz nieprawidłowa zmiana trybów P, R i D. Choć jazda automatem jest prostsza niż manualem, błędy te mogą prowadzić do zagrożenia na drodze, negatywnego wyniku egzaminu oraz uszkodzenia skrzyni biegów.
Najczęstsze błędy kursantów na automacie – w skrócie
- zmiana trybu P, R lub D przed zatrzymaniem auta,
- hamowanie lewą nogą,
- zbyt gwałtowne naciskanie gazu,
- pomylenie hamulca z gazem,
- brak użycia hamulca postojowego,
- szarpanie dźwignią selektora,
- odruchowe szukanie sprzęgła.
Nie oznacza to jednak, że jazda automatem nie wymaga umiejętności — brak odpowiednich nawyków często prowadzi do błędów, które mogą wpływać na bezpieczeństwo, wynik egzaminu oraz trwałość skrzyni biegów.
Szukasz kursu na automacie?
Sprawdź kurs kat. B automat
Czym różni się jazda automatem od jazdy manualem?
Automatyczna skrzynia biegów to bardzo duży komfort użytkowania. Samochód pozbawiony jest pedału sprzęgła i tradycyjnego mechanizmu zmiany biegów – całość odbywa się w sposób całkowicie zautomatyzowany. To nie tak, że samochód jest pozbawiony skrzyni biegów i mechanizmu sprzęgła – te elementy nadal istnieją, ale kierujący nie musi nimi operować w manualny sposób, ponieważ ich praca jest sterowana przez elektroniczne i hydrauliczne systemy odpowiadające za zmianę i dobór odpowiedniego biegu. Oznacza to w uproszczeniu, że samochód podczas jazdy wymaga obsługi jedynie pedału gazu i hamulca. Ponadto, co zawsze wzbudza niepokój wśród wielu osób, samochód z automatyczną skrzynią biegów nigdy:- nie zgaśnie podczas ruszania,
- nie stoczy się ze wzniesienia.
Jakie błędy popełniają kursanci na automatycznej skrzyni biegów?
Automatyczna skrzynia biegów jest niemal bezobsługowa w trakcie jazdy, niemniej nie jest mechanizmem, który jest całkowicie odporny na błędy osoby kierującej.
Zwróć uwagę na
Do najczęstszych błędów należą:
- nieumiejętne operowanie pedałami gazu i hamulca,
- nieumiejętne operowanie dźwignią selektora trybu jazdy,
- pomylenie pedału gazu z pedałem hamulca.
Błędy można też podzielić na te popełniane podczas obsługi samochodu, jak i te podczas jazdy.
Poniżej przeanalizujemy kilka wyszczególnionych, najczęściej popełnianych błędów podczas prowadzenia samochodu z automatyczną skrzynią biegów.
Błędy popełniane podczas obsługi samochodu
Zmiana biegu/trybu przed zatrzymaniem samochodu.
Pamiętaj o
Pamiętaj o
Szkodliwe jest również przełączanie w poruszającym się pojeździe trybów Drive (D) i Reverse (R) pomiędzy sobą. Powoduje to nagłą zmianę kierunku, nieprzyjemne szarpnięcie, a dla elementów automatycznej skrzyni biegów obciążenie, które może skutkować jej przyspieszonym zużyciem.
Nieprawidłowe używanie dźwigni selektora.
Jednym z błędów popełnianych z pośpiechu jest chęć zmiany trybu jazdy bez wcześniejszego naciśnięcia:
- pedału hamulca,
- guzika na dźwigni selektora,
- jednego i drugiego.
Dźwignia selektora odblokowuje się dopiero po naciśnięciu pedału hamulca i naciśnięciu odpowiedniego przycisku na dźwigni. W przeciwnym razie, dźwignia selektora będzie zablokowana.
Warto jednak zaznaczyć, że w niektórych przypadkach dźwignia wykonuje ruch bez konieczności naciskania hamulca i/lub przycisku. Ruch dźwigni selektora będzie zablokowany podczas zmiany:
- P → R/N/D,
- N → R,
- R/N/D → P.
W praktyce warto jednak przestrzegać zasady, aby przed każdym użyciem dźwigni selektora nacisnąć hamulec i przycisk na dźwigni selektora.
Zbyt gwałtowne ruchy dźwignią selektora.
Zdarza się często, że podczas zmiany trybu jazdy kierujący zbyt mocno szarpie za dźwignię selektora, przez pomyłkę wybierając nieprawidłowy tryb.
Najczęściej zdarza się to podczas przełączania dźwigni z trybu Parking (P), gdzie dźwignia działa pod nieco większym obciążeniem niż w pozostałych przypadkach. Efektem jest przeważnie przesunięcie dźwigni zbyt daleko, np. w tryb Drive (D) zamiast Reverse (R) podczas manewru cofania.
Pomimo większego obciążenia, dźwigni selektora nie należy szarpać, lecz przesunąć płynnie i z wyczuciem.
Wyłączenie silnika przed ustawieniem dźwigni selektora w pozycji Parking (P).
Pamiętaj o
Od technicznej strony, wyłączenie silnika w ten sposób jest możliwe, niemniej w większości samochodów nie jest możliwe wyjęcie kluczyka ze stacyjki lub, w przypadku systemu bezkluczykowego, całkowite wyłączenie samochodu. Jest to możliwe dopiero po ustawieniu dźwigni selektora w pozycji P.
W przypadku wystąpienia takiej pomyłki nie trzeba ponownie uruchamiać silnika – wystarczy włączyć zapłon, przesunąć dźwignię na pozycję P i wyłączyć samochód.
Nie zaciągnięcie hamulca ręcznego na postoju.
Pamiętaj o
Problem dotyczy samochodów z tradycyjnym, mechanicznym hamulcem ręcznym, uruchamianym za pośrednictwem dźwigni.
Brak zaciągniętego hamulca ręcznego powoduje, że w przypadku ustawienia samochodu na pochyłości całe obciążenie kumuluje się na zapadce blokującej napęd.
Prawidłowo hamulec ręczny należy zaciągnąć przed ustawieniem trybu Parking (P) lub przynajmniej przed puszczeniem pedału hamulca. Zaciągnięty hamulec ręczny blokuje dodatkowo tylną oś samochodu, która przejmie obciążenie.
Używane w OSK GAZeLka samochody Toyota Yaris są wyposażone w elektroniczny hamulec ręczny, który aktywuje się samoczynnie m.in. po ustawieniu dźwigni selektora w trybie Parking (P) – wówczas taka pomyłka na pewno nie nastąpi.
Błędy popełniane podczas jazdy
Zbyt gwałtowne naciskanie pedału gazu.
Pamiętaj o
Dzieje się tak, ponieważ skrzynia biegów sama dobiera odpowiedni bieg do prędkości jazdy i obciążenia, dlatego reakcja samochodu na dodanie gazu jest błyskawiczna.
Samochody Toyota Yaris używane w szkole GAZeLka wyposażone są w bezstopniowy typ automatycznej skrzyni biegów, która jest jeszcze bardziej wrażliwa i podatna na zbyt energiczne naciskanie pedału gazu.
Aby jazda samochodem odbywała się w sposób płynny, pedał gazu należy naciskać z odpowiednim wyczuciem – jest to kwestia odpowiedniego treningu.
Naciskanie hamulca lewą nogą.
Pamiętaj o
Powodem takiej pomyłki jest fakt, że samochód z automatyczną skrzynią biegów ma wyłącznie dwa pedały, dlatego intuicyjnie może się wydawać, że jeden należy naciskać nogą prawą, a drugi nogą lewą. Według fundamentalnych zasad techniki jazdy samochodem oba pedały należy naciskać prawą nogą.
Używanie pedału hamulca lewą nogą może prowadzić do sytuacji, kiedy naciśnięte zostaną oba pedały jednocześnie. Skrzynia biegów będzie wówczas pracować pod nienaturalnie dużym obciążeniem, co może skutkować jej uszkodzeniem.
Pomylenie pedału gazu z pedałem hamulca.
Pamiętaj o
Naciśnięcie pedału hamulca zamiast pedału gazu nie ma aż tak poważnych skutków, niemniej nagłe hamowanie również nie należy do bezpiecznych sytuacji.
Do pomyłki dochodzi najczęściej podczas przejścia z naciskania jednego pedału na naciskanie drugiego, np. podczas wykonywania manewrów. Dobrze jest wtedy dodatkowo zwiększyć ostrożność.
Opieranie się kołami o przeszkodę.
W przypadku automatycznej skrzyni biegów błędem jest mocne dodawanie gazu, kiedy koła samochodu opierają się o przeszkodę, np. krawężnik. Auto nie może wówczas ruszyć pod wpływem oporu, a dodawanie gazu powoduje przeciążenie skrzyni biegów.
Tego typu technika, podobnie jak w przypadku jednoczesnego naciskania pedału gazu i hamulca, może przyczynić się nawet do uszkodzenia skrzyni biegów.
Rozwiązaniem problemu, jeżeli samochód nie jest w stanie ruszyć i pokonać przeszkody, jest odjechać odrobinę do tyłu i pokonać przeszkodę „z rozbiegu” – nie dojdzie wówczas do zbyt dużego obciążenia skrzyni biegów.
Odruchowe „naciskanie” pedału sprzęgła.
Ten błąd jest wymieniony nieco z przymrużeniem oka i dotyczy osób, które jeździły przedtem samochodem z manualną skrzynią biegów. Często mają one wówczas nawyk używania lewej nogi, gdzie w „manualu” powinien znajdować się pedał sprzęgła.
Dzieje się tak przeważnie przy hamowaniu do zatrzymania, gdzie w końcowej fazie manewru należy nacisnąć pedał sprzęgła, aby rozłączyć napęd i nie doprowadzić do zduszenia silnika. Samochód z automatyczną skrzynią biegów nie ma tradycyjnego pedału sprzęgła, ponieważ mechanizm jest obsługiwany w pełni automatycznie.
W samochodzie z automatyczną skrzynią biegów szukanie pedału sprzęgła lewą nogą przeważnie kończy się po prostu kopnięciem w podłogę, aczkolwiek w najgorszym razie można przez pomyłkę nacisnąć pedał hamulca. Przy założeniu, że pedał sprzęgła wciska się z dużą siłą, hamowanie może być w takim przypadku bardzo gwałtowne.
Jak poprawnie jeździć automatem?
Aby uniknąć najczęstszych błędów i jeździć samochodem z automatyczną skrzynią biegów w sposób bezpieczny i płynny, warto stosować kilka podstawowych zasad:
1. Używaj wyłącznie prawej nogi
Zarówno pedał gazu, jak i hamulca należy obsługiwać tylko prawą nogą. Używanie lewej nogi zwiększa ryzyko jednoczesnego wciśnięcia obu pedałów, co jest niebezpieczne i obciąża skrzynię biegów.
2. Zmieniaj tryby jazdy dopiero po zatrzymaniu auta
Tryby P (Parking), R (Reverse) i D (Drive) należy przełączać wyłącznie po całkowitym zatrzymaniu pojazdu. Zmiana trybu w trakcie jazdy może prowadzić do uszkodzenia skrzyni biegów.
3. Operuj pedałem gazu płynnie
Automatyczna skrzynia biegów reaguje bardzo szybko na dodanie gazu, dlatego należy naciskać pedał przyspieszenia delikatnie i z wyczuciem. Pozwala to uniknąć szarpnięć i zapewnia płynną jazdę.
4. Korzystaj z hamulca postojowego
Podczas postoju, szczególnie na pochyłościach, warto używać hamulca postojowego. Odciąża on mechanizm blokujący skrzynię biegów i zapobiega jego nadmiernemu zużyciu.
5. Przenoś nogę między pedałami świadomie
Podczas manewrów, takich jak parkowanie czy cofanie, zwracaj szczególną uwagę na płynne przejście między pedałem gazu a hamulcem. To zmniejsza ryzyko pomyłki.
6. Unikaj gwałtownych ruchów dźwignią selektora
Dźwignię zmiany trybów należy obsługiwać spokojnie i precyzyjnie. Szarpanie selektora może prowadzić do wyboru niewłaściwego trybu.
Czy przez nieprawidłową jazdę automatem można nie zdać egzaminu?
Tak, jest to jak najbardziej możliwe.
O ile na liście egzaminacyjnych zadań nie ma żadnego związanego bezpośrednio z użytkowaniem automatycznej skrzyni biegów, o tyle zdający będzie oceniany przez pryzmat pozostałych zadań, weryfikujących m.in. technikę kierowania pojazdem.
Wymienione wcześniej najczęściej popełniane błędy będą także oceniane przez egzaminatora podczas państwowego egzaminu na prawo jazdy.
Jeżeli osoba zdająca popełni błąd związany z obsługą lub jazdą samochodem z automatyczną skrzynią biegów, którego skutkiem będzie stworzenie zagrożenia w ruchu drogowym, np. wymuszeniem pierwszeństwa lub ryzykiem kolizji z innym pojazdem, egzamin zostanie natychmiast przerwany i zakończony wynikiem negatywnym.
Podsumowanie
Choć automatyczna skrzynia biegów uchodzi za niemal bezobsługową, jej prawidłowe użytkowanie wymaga świadomości najczęstszych błędów i ich konsekwencji. Niewłaściwe operowanie pedałami, nieprawidłowe użycie selektora czy brak wyczucia podczas jazdy mogą prowadzić do przyspieszonego zużycia mechanizmów, a nawet poważnych usterek.
Kluczowe znaczenie ma płynność, ostrożność oraz przestrzeganie podstawowych zasad techniki jazdy. Odpowiednie nawyki pozwalają nie tylko zwiększyć bezpieczeństwo, ale także wydłużyć żywotność skrzyni biegów i zapewnić komfortową eksploatację pojazdu na co dzień.
Najczęściej zadawane pytania
Czy jazda samochodem z automatyczną skrzynią biegów jest łatwiejsza niż manualem?
Czy można zmieniać tryby jazdy (D, R, P) podczas jazdy?
Czy trzeba używać hamulca ręcznego w samochodzie z automatem?
Czy można nie zdać egzaminu na prawo jazdy przez błędy w jeździe automatem?
Czy w automacie używa się obu nóg do jazdy?
Dlaczego samochód z automatem szarpie przy ruszaniu?
Czy automat może zgasnąć podczas jazdy lub ruszania?
Czy można uszkodzić automatyczną skrzynię biegów niewłaściwą jazdą?
Źródła
- Opracowanie własne na podstawie praktyki szkoleniowej instruktorów GAZeLka
-
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 maja 2025 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250000696/O/D20250696.pdf -
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20110300151/U/D20110151Lj.pdf -
Ustawa Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
