Podwójna obsada kierowców – zasady i czas pracy

Najważniejsze informacje:

• Podwójna obsada to praca co najmniej dwóch kierowców w jednym pojeździe, którzy zmieniają się podczas prowadzenia.
• Kierowca w załodze kilkuosobowej może wykorzystać kolejny odpoczynek dobowy w ciągu 30 godzin od zakończenia poprzedniego odpoczynku.
• Dzienny limit jazdy nie zwiększa się – nadal wynosi 9 godzin, z możliwością wydłużenia do 10 godzin maksymalnie dwa razy w tygodniu dla każdego kierowcy osobno.
• Przerwę 45-minutową kierowca może w określonych warunkach wykorzystać podczas jazdy zmiennika.

Prawna definicja podwójnej obsady w transporcie

Przepisy nie posługują się potocznym określeniem „podwójna obsada”, lecz pojęciem załogi kilkuosobowej z art. 4 lit. o rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zachodzi ona wtedy, gdy w trakcie okresu prowadzenia pojazdu – między dwoma kolejnymi odpoczynkami dziennymi albo między odpoczynkiem dziennym a tygodniowym – w pojeździe przebywa co najmniej dwóch kierowców w celu jego prowadzenia. Kierowcą jest przy tym również osoba przewożona po to, by w razie potrzeby przejąć prowadzenie.

Kluczowy warunek dotyczy pierwszej godziny: przez pierwszą godzinę obsady kilkuosobowej obecność drugiego kierowcy jest nieobowiązkowa, ale przez pozostałą część – obowiązkowa. To odróżnia zorganizowaną załogę od zwykłego, incydentalnego „podwiezienia” kolegi.

Wymogi techniczne dla pojazdów w załodze dwuosobowej

Praca w załodze kilkuosobowej wymaga prawidłowego rejestrowania aktywności każdego kierowcy. W pojeździe wyposażonym w tachograf cyfrowy karta osoby prowadzącej znajduje się w czytniku kierowcy, a karta współkierowcy w drugim czytniku. Samo zastosowanie załogi kilkuosobowej nie jest jednak uzależnione od posiadania określonego typu tachografu – sposób rejestracji zależy od urządzenia zamontowanego w pojeździe.

Po drugie, przy odbieraniu odpoczynku dziennego lub skróconego tygodniowego w pojeździe konieczne jest odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy, a pojazd musi znajdować się na postoju. Regularnego odpoczynku tygodniowego (45 godzin i więcej) nie wolno jednak odbierać w kabinie – o tym w sekcji FAQ.

Dlaczego podwójna obsada pozwala rozliczać pracę kierowców w dłuższym, 30-godzinnym okresie?

Największy przywilej kierowcy wykonującego przewóz w załodze kilkuosobowej wynika z art. 8 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. W przypadku kierowcy jadącego samodzielnie dzienny okres odpoczynku musi zostać wykorzystany w ciągu 24 godzin od zakończenia poprzedniego dziennego albo tygodniowego okresu odpoczynku. Kierowca pracujący w załodze kilkuosobowej ma natomiast na odebranie nowego dziennego odpoczynku 30 godzin, przy czym odpoczynek ten musi trwać co najmniej 9 godzin. Oznacza to, że od zakończenia poprzedniego odpoczynku do rozpoczęcia kolejnego może upłynąć maksymalnie 21 godzin. Nie jest to jednak 21 godzin samej jazdy ani 21 godzin pracy. W tym czasie mieszczą się również przerwy, okresy dyspozycyjności oraz inne czynności, a kierowców nadal obowiązują odrębne limity czasu prowadzenia pojazdu, przerw i czasu pracy. Dziewięciogodzinny odpoczynek wykorzystywany w ramach szczególnej reguły dotyczącej załogi kilkuosobowej należy więc odróżnić od standardowego skracania odpoczynku dobowego w obsadzie pojedynczej. W konsekwencji odpoczynki 9-godzinne odebrane podczas pracy w załodze kilkuosobowej nie pomniejszają limitu trzech skróconych odpoczynków dobowych, z których kierowca może korzystać między dwoma odpoczynkami tygodniowymi na zasadach ogólnych.

Warunki dołączenia drugiego kierowcy a podwójna obsada

Aby skorzystać z reguły z art. 8 ust. 5, drugi kierowca musi dołączyć w ciągu pierwszej godziny okresu, który ma być traktowany jako praca w załodze kilkuosobowej. Jeśli dosiądzie się później, warunki załogi kilkuosobowej nie są spełnione dla rozpoczętego wcześniej okresu między odpoczynkami, więc nie można dla niego korzystać z 30-godzinnego odstępstwa. Obecność wszystkich członków załogi wymagana jest aż do końca wspólnego okresu prowadzenia objętego załogą kilkuosobową. Następujący po nim dzienny odpoczynek każdy kierowca może wykorzystać oddzielnie.

Jak podwójna obsada wpływa na dobowy czas pracy kierowcy?

Podwójna obsada zmienia ramy czasowe, w których należy odebrać dzienny odpoczynek, ale nie zwiększa limitu czasu prowadzenia pojazdu. W załodze kilkuosobowej nowy dzienny odpoczynek trzeba wykorzystać w ciągu 30 godzin i musi on trwać co najmniej 9 godzin, a dzienny limit jazdy pozostaje bez zmian – 9 godzin, z możliwością wydłużenia do 10 godzin najwyżej dwa razy w tygodniu. Załoga nie „podwaja” limitu jazdy z racji obecności dwóch osób; zmienia jedynie to, jak prowadzenie rozkłada się między kierowców i kiedy trzeba sięgnąć po odpoczynek. Poniższa tabela zestawia oba modele:

Jak rozliczać czas pracy, gdy stosowana jest podwójna obsada?

Podwójna obsada nie znosi ograniczeń czasu pracy – przeciwnie, wymaga precyzyjniejszego planowania. Pracodawca musi tak organizować pracę, aby każdy kierowca przestrzegał zarówno limitów czasu prowadzenia wynikających z rozporządzenia 561/2006, jak i krajowych norm czasu pracy. Obowiązek sporządzania rozkładu zależy przy tym od rodzaju przewozu – zgodnie z ustawą o czasie pracy kierowców rozkładów czasu pracy nie ustala się dla kierowców wykonujących przewóz rzeczy ani okazjonalny przewóz osób. Cały czas trzeba przy tym pilnować, by każdy kierowca miał realnie zapewniony odpoczynek dobowy i tygodniowy, a trasy nie prowadziły do stałego przekraczania norm.

Jak wygląda praca, gdy stosowana jest podwójna obsada?

W praktyce jeden kierowca prowadzi, a drugi w tym czasie może siedzieć obok kierowcy lub korzystać z miejsca do spania. Czas spędzony obok prowadzącego albo na miejscu do spania, gdy pojazd jest w ruchu, jest co do zasady okresem gotowości, a nie czasem pracy. Jeżeli jednak drugi kierowca przygotowuje dokumenty, wykonuje załadunek, rozładunek albo inne obowiązki, okres ten jest „inną pracą”, a nie gotowością ani przerwą. Kierowcy zmieniają się przy kierownicy, dzięki czemu pojazd może być w ruchu znacznie dłużej niż przy jeździe w pojedynkę – przy zachowaniu wszystkich norm jazdy, przerw i odpoczynków.

Jak może wyglądać 30-godzinny cykl dwóch kierowców? Praktyczny przykład

Kierowcy A i B kończą odpoczynek dzienny o godz. 6:00. Od tego momentu rozpoczyna się 30-godzinny okres, w którym każdy z nich musi wykorzystać kolejny dzienny odpoczynek trwający co najmniej 9 godzin. Nie oznacza to, że kierowcy mogą przez 21 godzin bez przerwy pracować lub prowadzić pojazd. Każdy z nich nadal podlega własnym limitom czasu jazdy, obowiązkowym przerwom oraz przepisom dotyczącym czasu pracy.

Przykładowy przebieg dnia może wyglądać następująco:

W tym przykładzie każdy kierowca prowadzi pojazd przez 9 godzin, czyli wykorzystuje standardowy dzienny limit czasu prowadzenia. Sam pojazd może natomiast pozostawać w ruchu przez około 18 godzin, ponieważ kierowcy zmieniają się za kierownicą.

Jak zalogować dwie karty, gdy używana jest podwójna obsada

Zasada jest prosta, ale krytyczna: w tachografie cyfrowym każdy kierowca używa wyłącznie własnej karty i umieszcza ją we właściwym czytniku. Kartę osoby aktualnie prowadzącej wkłada się do pierwszego czytnika, a kartę współkierowcy do drugiego. Przy każdej zmianie za kierownicą kierowcy powinni zadbać o prawidłowe przypisanie kart do pozycji kierowcy i współkierowcy tak, aby slot pierwszy zawsze odpowiadał osobie prowadzącej. Włożenie kart do niewłaściwych czytników przy załodze kilkuosobowej jest odrębnym naruszeniem zagrożonym karą.

Szczegóły obsługi urządzenia i wyboru aktywności opisujemy w artykule Tachograf cyfrowy: jak obsługiwać urządzenie?

Kursy i szkolenia dla kierowców zawodowych w Warszawie

Praca w załodze to codzienność w transporcie międzynarodowym, dlatego znajomość tych zasad przydaje się od pierwszego dnia w zawodzie. W naszej szkole jazdy od ponad 10 lat szkolimy zawodowych kierowców – prowadzimy kursy prawa jazdy kategorii C, C+E i D wraz z kwalifikacją zawodową (kod 95) oraz szkolenia okresowe. Zajęcia praktyczne odbywają się na placach manewrowych przy ul. Łopuszańskiej 22 oraz Jagiellońskiej 88 w Warszawie.

Jeśli chcesz zrozumieć cały system czasu pracy, zajrzyj też do przewodnika Czas pracy kierowcy – kompletny przewodnik, tekstu Rozporządzenie 561/2006: jak zrozumieć czas jazdy i zdać egzamin oraz artykułu Pauzy i przerwy kierowców zawodowych.

Podsumowanie

Podwójna obsada, czyli załoga kilkuosobowa, to sposób na wydłużenie czasu realizacji trasy bez łamania przepisów. Najważniejsze różnice względem obsady pojedynczej to możliwość wykorzystania kolejnego dziennego odpoczynku w okresie 30 godzin zamiast 24 oraz możliwość odbycia 45-minutowej przerwy w pojeździe prowadzonym przez drugiego kierowcę, jeżeli kierowca korzystający z przerwy nie pomaga prowadzącemu. Dzienny odpoczynek w takim układzie musi trwać co najmniej 9 godzin. Nie podnosi jednak dziennego limitu jazdy (9 godzin, do 10 dwa razy w tygodniu) ani nie znosi obowiązku przerw i odpoczynków – wymaga za to starannego logowania dwóch kart i precyzyjnego planowania pracy obu kierowców. Prawidłowo stosowana, jest bezpiecznym i efektywnym rozwiązaniem na długie trasy, zwłaszcza międzynarodowe.

Chcesz wejść do zawodu i jeździć również w załodze? W naszej szkole jazdy zrealizujesz kurs kategorii C lub D wraz z kwalifikacją zawodową (kod 95) – od ponad 10 lat szkolimy zawodowych kierowców na placach manewrowych przy ul. Łopuszańskiej 22 i Jagiellońskiej 88 w Warszawie.