Czas pracy kierowcy autobusu miejskiego i podmiejskiego na linii do 50 km – limity jazdy, przerwy i kary

Zasady opisane poniżej dotyczą przede wszystkim kierowców wykonujących regularne przewozy osób na trasach nieprzekraczających 50 km, czyli typowych linii komunikacji miejskiej i podmiejskiej. Podstawowym aktem prawnym jest ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a w sprawach przez nią nieuregulowanych – Kodeks pracy.

W artykule wyjaśniamy, ile może pracować kierowca autobusu miejskiego, ile godzin może spędzić za kierownicą, jakie przysługują mu przerwy i odpoczynki oraz jak powinien wyglądać jego rozkład czasu pracy.

Najważniejsze informacje:

Kogo dotyczą zasady czasu pracy kierowcy autobusu miejskiego?

Ustawa o czasie pracy kierowców obejmuje kierowców wykonujących przewóz drogowy zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, a w odpowiednim zakresie także przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy oraz osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, które wykonują przewóz osobiście na jego rzecz.

Dla kierowców wykonujących regularne przewozy osób na trasach nieprzekraczających 50 km ustawa przewiduje szczególne zasady określone w rozdziale 4a. Dotyczą one przede wszystkim czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz okresów odpoczynku.

Przewóz regularny obejmuje m.in. publiczny transport zbiorowy, czyli powszechnie dostępny przewóz osób wykonywany według określonej linii lub sieci linii oraz rozkładu jazdy. Typowym przykładem jest autobus komunikacji miejskiej.

Kierowca autobusu miejskiego od 18. roku życia

Próg 50 km ma od 2026 r. znaczenie również dla minimalnego wieku kierowcy zawodowego. Od 3 września 2026 r. osoba posiadająca odpowiednią kwalifikację wstępną będzie mogła już od 18. roku życia prowadzić pojazdy kategorii D i D+E w krajowych przewozach regularnych na liniach, których trasa nie przekracza 50 km.

Dla osób zainteresowanych wcześniejszym rozpoczęciem pracy w komunikacji miejskiej oznacza to możliwość wejścia do zawodu znacznie wcześniej niż w pozostałych przypadkach prowadzenia autobusów kategorii D. Szczegółową ścieżkę zdobywania uprawnień opisujemy w osobnym artykule: Prawo jazdy kategorii D od 18. roku życia.

Czas pracy, czas prowadzenia, dyżur i odpoczynek – czym się różnią?

Czas pracy, czas prowadzenia pojazdu, dyżur i odpoczynek to odrębne pojęcia, które obejmują różne okresy aktywności kierowcy. Czas prowadzenia jest częścią czasu pracy, natomiast dyżur, pozostawanie w dyspozycji i odpoczynek rozlicza się na odmiennych zasadach. Najważniejsze różnice pokazuje tabela poniżej.

Ile godzin dziennie może pracować kierowca autobusu miejskiego?

Podstawowa norma czasu pracy kierowcy zatrudnionego na podstawie stosunku pracy wynosi 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Nie oznacza to jednak, że każda zmiana musi kończyć się dokładnie po 8 godzinach. W systemie równoważnego czasu pracy dobowy wymiar pracy kierowcy może zostać przedłużony do 12 godzin. Dłuższa praca musi zostać zrównoważona krótszym czasem pracy w innych dniach albo dniami wolnymi.

Niezależnie od przyjętego systemu trzeba zachować wymagane okresy odpoczynku oraz odrębne limity dotyczące prowadzenia pojazdu. Limity czasu prowadzenia oraz odpoczynku dziennego i tygodniowego obowiązują również wtedy, gdy kierowca wykonuje przewozy na rzecz więcej niż jednego podmiotu.

Ile wynosi tygodniowy czas pracy kierowcy autobusu miejskiego?

Tygodniowy czas pracy kierowcy, razem z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym czterech miesięcy.

W przypadku kierowców wykonujących regularne przewozy osób na trasach do 50 km nie stosuje się przepisu pozwalającego na przedłużenie tygodniowego czasu pracy do 60 godzin przy zachowaniu odpowiedniej średniej.

Dlatego w komunikacji miejskiej należy odróżnić dwa limity:

• 48 godzin – przeciętny maksymalny tygodniowy czas pracy kierowcy-pracownika wraz z nadgodzinami,
• 60 godzin – maksymalny tygodniowy czas prowadzenia autobusu.

Nie są to limity dotyczące tego samego rodzaju aktywności.

Ile godzin może prowadzić kierowca autobusu miejskiego?

W regularnym przewozie osób na trasie do 50 km kierowca może prowadzić autobus maksymalnie:

• 10 godzin dziennie,
• 60 godzin w tygodniu,
• 90 godzin w dwóch kolejnych tygodniach.

Dzienny czas prowadzenia liczy się od zakończenia jednego dziennego odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego odpoczynku albo między odpoczynkiem dziennym a tygodniowym.

Czas prowadzenia pojazdu trzeba rozliczać niezależnie od całkowitego czasu pracy. W ciągu jednej zmiany kierowca może bowiem wykonywać również obowiązki zaliczane do czasu pracy, które nie polegają na prowadzeniu autobusu.

Jakie przerwy przysługują kierowcy autobusu miejskiego?

W regularnych przewozach osób na trasach do 50 km wymiar przerwy zależy od łącznego dziennego czasu prowadzenia pojazdu.

Jeżeli kierowca prowadzi autobus:

• od 6 do 8 godzin – przysługuje mu co najmniej 30 minut przerwy,
• ponad 8 godzin – przysługuje mu co najmniej 45 minut przerwy.

Przerwa nie może zostać wykorzystana przed rozpoczęciem dziennego czasu prowadzenia ani dopiero po jego zakończeniu. Powinna więc faktycznie przypadać podczas dnia, w którym kierowca wykonuje przewozy.

Można ją podzielić na krótsze części, ale każda z nich musi trwać co najmniej 15 minut i być wykorzystywana zgodnie z rozkładem jazdy.

Przepisy dotyczące regularnych przewozów do 50 km nie ustanawiają natomiast ogólnej zasady, zgodnie z którą kierowca musi odebrać przerwę przed upływem sześciu godzin prowadzenia.

Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin, kierowcy przysługuje również 15-minutowa przerwa wliczana do czasu pracy. W przypadku kierowcy komunikacji miejskiej zawiera się ona w opisanej wyżej przerwie 30- lub 45-minutowej.

Czy postój autobusu na pętli jest przerwą kierowcy?

Nie każdy postój jest automatycznie przerwą. Jeżeli podczas postoju kierowca nadal wykonuje obowiązki służbowe, np. obsługuje pojazd, pomaga pasażerom albo wykonuje inne czynności związane z przewozem, taki okres nie staje się wyłącznie z tego powodu przerwą przeznaczoną na odpoczynek. O tym, czy dany okres można potraktować jako przerwę, decydują rzeczywiste warunki jej wykorzystania i organizacja pracy.

Ile odpoczynku musi mieć kierowca autobusu miejskiego?

Kierowcy autobusu miejskiego objętemu szczególnymi zasadami dla regularnych przewozów do 50 km przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego. W przypadku tej grupy kierowców odpoczynek dobowy nie może być wykorzystywany w pojeździe.

Odpoczynek tygodniowy wynosi co do zasady co najmniej 35 godzin nieprzerwanie i obejmuje odpoczynek dobowy przypadający w dniu rozpoczęcia odpoczynku tygodniowego. Powinien rozpocząć się nie później niż po zakończeniu sześciu kolejnych okresów 24-godzinnych liczonych od zakończenia poprzedniego odpoczynku tygodniowego.

W określonych przypadkach ustawa dopuszcza skrócenie odpoczynku tygodniowego, jednak nie może on wtedy wynosić mniej niż 24 godziny. Dotyczy to m.in. niektórych sytuacji związanych ze zmianą pory wykonywania pracy i przejściem kierowcy na inną zmianę.

Czy praca nocna kierowcy autobusu miejskiego jest ograniczona do 10 godzin?

Ustawa definiuje porę nocną dla potrzeb ustalania czasu pracy kierowców jako okres czterech godzin mieszczących się między 00:00 a 07:00. Jednocześnie przepis ograniczający czas pracy kierowcy wykonującego pracę w porze nocnej do 10 godzin między kolejnymi odpoczynkami nie jest stosowany do kierowców pojazdów używanych w regularnych przewozach osób na trasach do 50 km.

Nie oznacza to jednak braku ograniczeń. Nadal trzeba przestrzegać pozostałych norm czasu pracy, zasad wynikających z przyjętego systemu pracy oraz wymaganych okresów odpoczynku.

Na jaki okres ustala się grafik kierowcy autobusu miejskiego?

Rozkład czasu pracy kierowcy wykonującego regularne przewozy osób na trasach nieprzekraczających 50 km ustala się na okres co najmniej jednego miesiąca.

Rozkład powinien obejmować m.in.:

• imię i nazwisko,
• miejsce bazy pojazdu,
• okresy prowadzenia pojazdu,
• wykonywanie innych prac,
• przerwy,
• pozostawanie w dyspozycji,
• dni wolne.

Rozkład ustala i podpisuje pracodawca albo podmiot, na rzecz którego kierowca wykonuje przewozy.

Harmonogram powinien być skonstruowany w sposób umożliwiający rzeczywiste wykorzystanie wymaganych przerw. Samo wpisanie przerwy do grafiku nie wystarczy, jeżeli organizacja kursów w praktyce uniemożliwia kierowcy odpoczynek.

Jak działa równoważny i przerywany czas pracy kierowcy autobusu?

Specyfika komunikacji miejskiej pozwala stosować różne systemy organizacji czasu pracy. W systemie równoważnego czasu pracy dobowy wymiar pracy może zostać przedłużony do 12 godzin, pod warunkiem odpowiedniego zrównoważenia dłuższej pracy krótszym czasem pracy w innych dniach albo dniami wolnymi.

Możliwe jest również stosowanie systemu przerywanego czasu pracy. Co do zasady przewiduje on jedną przerwę w ciągu doby trwającą maksymalnie 5 godzin.

W regularnych przewozach osób przerwa może trwać do 6 godzin, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy nie przekracza 7 godzin. Podczas tej przerwy kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem. Przerwy w systemie przerywanym nie należy mylić z 30- lub 45-minutową przerwą przysługującą ze względu na dzienny czas prowadzenia autobusu.

Praca kierowcy dla więcej niż jednego przewoźnika

Zmiana przewoźnika nie powoduje rozpoczęcia od nowa limitów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu oraz dziennego i tygodniowego odpoczynku. Szczególne normy dotyczące jazdy i odpoczynku obowiązują również kierowcę wykonującego regularne przewozy na rzecz więcej niż jednego podmiotu.

Kierowca ma także obowiązki informacyjne związane z dodatkową aktywnością zawodową, w tym z wykonywaniem przewozów lub innych czynności na rzecz innych podmiotów. Nie należy jednak automatycznie przyjmować, że wszystkie godziny pracy u różnych pracodawców sumują się do jednego limitu 60 godzin. Limit 60 godzin odnosi się w omawianym przypadku do czasu prowadzenia pojazdu.

Ewidencja czasu pracy kierowcy autobusu miejskiego

Pracodawca ma obowiązek prowadzić dla każdego kierowcy ewidencję czasu pracy w celu prawidłowego ustalenia wynagrodzenia oraz innych świadczeń związanych z pracą. Ewidencja może być prowadzona w postaci papierowej lub elektronicznej i powinna obejmować m.in.:

• liczbę przepracowanych godzin,
• godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy,
• pracę w porze nocnej,
• godziny nadliczbowe,
• dni wolne,
• dyżury,
• nieobecności.

Ewidencję pracownika przechowuje się przez 10 lat po zakończeniu okresu, którego dotyczy. Wyłączenie regularnych przewozów osób na trasach do 50 km z unijnego reżimu czasu prowadzenia określonego w rozporządzeniu 561/2006 nie oznacza zwolnienia pracodawcy z obowiązku ewidencjonowania czasu pracy.

Kto kontroluje czas pracy kierowców komunikacji miejskiej?

W przypadku kierowcy zatrudnionego na podstawie umowy o pracę kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy należy przede wszystkim do Państwowej Inspekcji Pracy. PIP może sprawdzać między innymi ewidencję czasu pracy, prawidłowość stosowania systemów i rozkładów czasu pracy, zapewnienie odpoczynku oraz rozliczanie nadgodzin.

Nie oznacza to jednak, że Inspekcja Transportu Drogowego nie ma żadnych kompetencji wobec przewozów regularnych do 50 km. Odrębne przepisy przewidują kontrolę czasu pracy przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy oraz osób niebędących pracownikami. Zakres kontroli zależy więc również od podstawy wykonywania przewozu.

Kary za naruszenie przepisów o czasie pracy

Naruszanie przepisów o czasie pracy pracownika stanowi wykroczenie przeciwko jego prawom. Od 8 lipca 2026 r. kara grzywny przewidziana w art. 281 § 1 Kodeksu pracy wynosi od 2000 zł do 60 000 zł. Zmiana została wprowadzona ustawą z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw.

W postępowaniu mandatowym w sprawach, w których oskarżycielem publicznym jest właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy, inspektor może nałożyć grzywnę do 5000 zł. W przypadkach objętych przepisami dotyczącymi ponownego popełnienia określonych wykroczeń przeciwko prawom pracownika limit mandatu może wynosić 10 000 zł.

W przypadku kierowców niebędących pracownikami lub przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy mogą mieć zastosowanie również odrębne regulacje i sankcje wynikające z przepisów transportowych.

Autobus miejski i podmiejski do 50 km a autobus dalekobieżny – najważniejsze różnice

Kierowca regularnej linii do 50 km podlega innym zasadom dotyczącym prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków niż kierowca wykonujący przewóz objęty rozporządzeniem 561/2006. Jeśli interesują Cię szczegółowe limity obowiązujące poza regularnymi liniami do 50 km, sprawdź również: czas pracy kierowcy TIR-a i autobusu dalekobieżnego.

Tabela pokazuje podstawowe różnice. W przypadku poszczególnych rodzajów przewozów objętych rozporządzeniem 561/2006 mogą obowiązywać dodatkowe zasady.

Ustawa o czasie pracy kierowców a Kodeks pracy

Art. 4 Ustawy o czasie pracy kierowców z dnia 16 kwietnia 2004 r. jest regulacją szczególną wobec Kodeksu pracy w zakresie, który sama reguluje. W sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu pracy.

W praktyce oznacza to, że ustawa o czasie pracy kierowców określa m.in. definicję czasu pracy kierowcy oraz szczególne zasady dotyczące prowadzenia pojazdu, przerw, odpoczynków i rozkładów czasu pracy w regularnych przewozach do 50 km. Kodeks pracy pozostaje natomiast podstawą w pozostałych sprawach dotyczących stosunku pracy, jeżeli ustawa o czasie pracy kierowców nie przewiduje odmiennej regulacji.

Podsumowanie

W przypadku kierowcy autobusu miejskiego najważniejsze jest rozróżnienie czasu pracy od czasu prowadzenia pojazdu. Podstawowa norma czasu pracy kierowcy-pracownika wynosi 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo, ale przy odpowiednim systemie organizacji pracy zmiana może być dłuższa.

Osobne ograniczenia dotyczą czasu spędzonego za kierownicą, a także obowiązkowych przerw i odpoczynków. Dla regularnych przewozów osób na trasach do 50 km stosuje się szczególne zasady wynikające z ustawy o czasie pracy kierowców.

Jeżeli planujesz pracę jako kierowca autobusu, GAZeLka szkoli przyszłych kierowców w Warszawie, przygotowując ich do egzaminów oraz późniejszej pracy zawodowej. Sprawdź kurs na prawo jazdy kategorii D i dowiedz się, jak wygląda droga do rozpoczęcia pracy w komunikacji miejskiej.