Prawo jazdy kategorii D od 18. roku życia – jak zostać kierowcą autobusu?

W tym artykule dowiesz się krok po kroku, jak uzyskać prawo jazdy kategorii D od 18. roku życia, jakie wymagania trzeba spełnić i kiedy można rozpocząć pracę jako kierowca autobusu.

Prawo jazdy kategorii D od 18 lat a nowe przepisy

Prawo jazdy kategorii D umożliwia kierowanie pojazdami przeznaczonymi do przewozów osób, które mają więcej niż 9 pasażerów, nie licząc kierowcy.

Od 3 września 2026 roku w Polsce w życie wchodzą nowe przepisy regulujące minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami kategorii D i D+E. Zgodnie z art. 9 Ustawy o kierujących pojazdami nastąpi obniżenie wieku z 24 do 18 lat dla kategorii D.

W przypadku osób, które uzyskają kwalifikację wstępną określoną w Ustawie o transporcie drogowym z dnia 6 września wraz z późniejszymi zmianami, minimalny wiek do kierowania pojazdami od 3 września 2026 roku wynosić będzie:

• D i D+E – 18 lat przy transporcie drogowym wykonywanym na liniach regularnych w Polsce, których trasa nie przekracza 50 km,
• D1 i D1+E – 18 lat przy transporcie drogowym wykonywanym na terytorium Polski,
• D i D+E – 20 lat przy transporcie wykonywanym na terytorium Polski bez limitu kilometrów trasy,
• D i D+E – 21 lat bez ograniczeń dotyczących limitu trasy w Polsce, krajach UE oraz krajach akceptujących szkolenia wynikające z kodu 95, np. w Wielkiej Brytanii.

Ponadto zgodnie ze zmianami w prawie minimalny wiek dla funkcjonariuszy kierujących pojazdami Państwowej Straży Pożarnej, Policji, Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa, określonymi w prawie jazdy kategorii D, to 21 lat. W praktyce oznacza to, że policjant po ukończeniu 21 roku życia nie musi uzyskiwać kwalifikacji wstępnej, aby prowadzić pojazdy kategorii D w zakresie swoich obowiązków służbowych. Policjant lub inny funkcjonariusz w tym wieku potrzebuje profilu PKK. Aby starosta wydał prawo jazdy, funkcjonariusz musi okazać dokument potwierdzający status funkcjonariusza, np. zaświadczenie komendanta lub legitymację służbową.

Poznaj wszystkie kategorie prawa jazdy w Polsce i związane z nimi uprawnienia.

Jak uzyskać prawo jazdy kategorii D od 18 lat krok po kroku?

Aby uzyskać prawo jazdy kategorii D od 18. roku życia, trzeba przejść kilka etapów formalnych i szkoleniowych. Szkolenie na prawo jazdy kategorii D zgodnie z Art. 21 ustawy o kierujących pojazdami może rozpocząć także osoba poniżej 18. roku życia za pisemną zgodą rodzica lub opiekuna prawnego, jednak nie wcześniej niż 3 miesiące przed 18 urodzinami. Musi być jednak w trakcie uzyskiwania odpowiednio kwalifikacji wstępnej w zakresie kategorii D.

Szkolenie w dniu rozpoczęcia nauki w szkole lub na kwalifikowanym kursie zawodowym może rozpocząć:

• uczeń szkoły ponadpodstawowej prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje przygotowanie ucznia do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym,
• słuchacz kwalifikacyjnego kursu zawodowego w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, gdy podstawa programowa przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym.

Podstawą do przystąpienia do uzyskania prawa jazdy kategorii D jest posiadanie uprawnień kategorii B (tj. wystarczy zdany egzamin na kat. B), co pozwala na wygenerowanie Profilu Kandydata na Kierowcę na wyższą kategorię, uzyskanie kwalifikacji wstępnej „pełnej” (lub jeżeli jest w trakcie uzyskiwania odpowiednio kwalifikacji wstępnej).

1. Zdobądź prawo jazdy kategorii B.
2. Wykonaj badania lekarskie i psychologiczne.
3. Załóż Profil Kandydata na Kierowcę (numer PKK) elektronicznie na Info-Kierwoca lub w Wydziale Komunikacji właściwym ze względu na miejsce zamieszkania,
4. Załóż Profil Kierowcy Zawodowego (numer PKZ), wypełniając wniosek online lub stacjonarnie w Wydziale Komunikacji właściwym ze względu na miejsce zamieszkania,
5. Rozpocznij kwalifikację wstępną pełną.
6. Zapisz się na kurs prawa jazdy kategorii D (możesz być w trakcie szkolenia kwalifikacji wstępnej).
7. Zdaj egzamin teoretyczny i praktyczny w WORD.
8. Uzyskaj wpis kodu 95 do prawa jazdy.
9. Wyrób kartę kierowcy, jeśli będziesz pracować z tachografem cyfrowym.

Dla porównania po ukończeniu 24. roku życia można przystąpić do egzaminu kategorii D i D+E po odbyciu kursu w szkole nauki jazdy i bez konieczności wcześniejszego uzyskania pełnej kwalifikacji wstępnej. Ta wymagana jest dopiero przy podejmowaniu pracy jako kierowca wykonujący przewóz drogowy.

Kiedy możesz kierować autobusem?

Kwalifikacja wstępna „pełna”a prawo jazdy kategorii D

Kwalifikacja wstępna „pełna” to rozszerzone szkolenie zawodowe i jej uzyskanie pozwala na obniżenie minimalnego wieku wymaganego do kierowania autobusami oraz jest niezbędne do wykonywania zawodu kierowcy. Szczegółowo reguluje to rozdział 7a Ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 roku wraz z późniejszymi zmianami.

Kwalifikacja wstępna „pełna” obejmuje:

• 280 godzin zajęć,
• minimum 195 godzin podstawowej części teoretycznej,
• minimum 65 godzin zajęć teoretycznych i ćwiczeń w części specjalistycznej,
• minimum 16 godzin jazdy indywidualnej zajęć praktycznych w ruchu drogowym,
• minimum 4 godziny jazdy indywidualnej w warunkach specjalnych.

Do 3 września 2026 roku po uzyskaniu „pełnej” kwalifikacji wstępnej można przystąpić do egzaminu na prawo jazdy kategorii D oraz D+E w wieku 21 lat. Od 3 września próg ten zostanie obniżony do 18. roku życia, co otwiera młodym osobom nowe możliwości zawodowe.

Obowiązek przejścia 18-latków przez kwalifikację wstępną „pełną” wynika z kwestii bezpieczeństwa i psychologii transportu. To specjalistyczne szkolenie ma przygotować osobę do wykonywania pracy zawodowego kierowcy oraz jednocześnie ograniczyć taką możliwość osobom, które nie mają ku temu odpowiednich predyspozycji.

Przed przystąpieniem do testu kwalifikacyjnego osoba egzaminowana informuje ośrodek egzaminowania o numerze identyfikującym profil kierowcy zawodowego oraz składa dowód uiszczenia opłaty za test kwalifikacyjny. Jeżeli nie włada biegle językiem polskim, musi poinformować wcześniej o obecności tłumacza przysięgłego, o którym mowa w § 29 pkt 3 i 4, a następnie zagwarantować go we własnym zakresie. Po spełnieniu tych warunków zwraca się o wyznaczenie terminu testu kwalifikacyjnego.

Ośrodek egzaminowania weryfikuje dane w profilu kierowcy zawodowego oraz wyznacza termin testu kwalifikacyjnego. Osoba egzaminowana nie później niż na 2 dni przed planowanym testem może poinformować pisemnie lub w formie elektronicznej, że nie stawi się w terminie. Wówczas wyznaczany jest kolejny termin testu kwalifikacyjnego i nie wiąże się to z koniecznością uiszczenia dodatkowej opłaty.

Koszt i czas szkolenia na prawo jazdy kategorii D

Cena szkolenia na prawo jazdy kategorii D zależy od dotychczasowej historii i posiadanych przez kierowcę uprawnień oraz wybranego pakietu i zaczyna się już od 5890 zł.

Ceny aktualne na dzień publikacji artykułu w GAZeLka w Warszawie. Sprawdź aktualny cennik.

Kurs D40 przeznaczony jest dla kandydatów posiadających prawo jazdy kategorii C lub zaliczony egzamin kategorii C i obejmuje on 40 godzin jazd praktycznych. Kurs D60 przeznaczony jest dla kandydatów posiadających prawo jazdy kategorii B lub zaliczony egzamin kategorii B i obejmuje on 60 godzin jazd praktycznych.

Pod okiem doświadczonego instruktora naszej szkoły nauki jazdy wykonasz wszystkie manewry na placu egzaminacyjnym, a także odbędziesz kompleksowe przygotowanie do jazdy w ruchu drogowym. Do tego na 60 dni otrzymujesz dostęp do aplikacji z materiałami do nauki i testami próbnymi.

Kod 95 i uprawnienia dla kierowcy prawa jazdy kategorii D

Kod 95 to wpis w prawie jazdy, który potwierdza posiadanie aktualnego świadectwa kwalifikacji zawodowej i jest niezbędny do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy autobusu. Dopiero po uzyskaniu tego wpisu można rozpocząć pracę zarobkową związaną z przewozem osób autobusem.

Aby uzyskać wpis kodu 95, należy:

• uzyskać uprawnienia kategorii D,
• przejść obowiązkowe badania lekarskie (np. słuchu, wzroku, chorób przewlekłych),
• przejść obowiązkowe badania psychologiczne (np. odporność na stres, ocena koncentracji i czasu reakcji, reagowanie w sytuacjach kryzysowych),
• złożyć wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy wraz ze wpisem kodu 95 w Wydziale Komunikacji.

Wpisu dokonuje starosta i jest on ważny przez 5 lat, licząc od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Jednocześnie termin ważności kodu 95 nie może być dłuższy od terminu badań lekarskich i psychologicznych. Po uzyskaniu kodu 95 należy wymienić fizyczne prawo jazdy w Wydziale Komunikacji w Starostwie Powiatowym.

W przypadku wykonywania przewozów objętych obowiązkiem rejestrowania czasu pracy w tachografie cyfrowym kierowca powinien posiadać kartę kierowcy. Nie dotyczy to m.in. części przewozów wykonywanych w komunikacji miejskiej na regularnych liniach do 50 km, które mogą korzystać z ustawowych wyłączeń. Wniosek o kartę kierowcy składa się do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW), a we wniosku podaje się numer posiadanego prawa jazdy.

Sama karta kierowcy służy do zapisu czasu pracy w tachografie; natomiast odpowiednia kategoria prawa jazdy, np. C lub D, oraz kod 95 są wymagane do wykonywania pracy kierowcy zawodowego w zależności od rodzaju pojazdu i przewozu.

Zakres uprawnień transportowych dla kategorii D z kodem 95 to kierowanie:

• autobusami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 10 osób łącznie z kierowcą,
• zespołem pojazdów, w tym ciągnięcie przyczepy lekkiej do 750 kg,
• ciągnikiem rolniczym oraz pojazdem wolnobieżnym na terytorium Polski.

Gdzie zrobić kurs na prawo jazdy kategorii D w Warszawie?

Kurs na prawo jazdy kategorii D w Warszawie zrobisz w szkole nauki jazdy GAZeLka. Nauka odbywa się m.in. na placu manewrowym zlokalizowanym przy ulicy Łopuszańskiej 22 w Warszawie zgodnym z wymaganiami egzaminacyjnymi WORD. Jazdy praktyczne odbywają się autobusem Van Hool z automatyczną skrzynią biegów.

Za wyborem naszej szkoły nauki jazdy przemawia wysoka zdawalność egzaminu na prawo jazdy kategorii D. Zadbamy o to, aby nic Cię nie zaskoczyło. Dzięki temu do egzaminu podejdziesz spokojnie i z poczuciem bardzo dobrego przygotowania do jazdy.

Przebieg egzaminu na prawo jazdy kategorii D

Egzamin na prawo jazdy kategorii D składa się z części teoretycznej oraz praktycznej.

Egzamin teoretyczny:

• trwa 25 minut,
• składa się z 20 pytań z wiedzy podstawowej i 12 pytań z wiedzy specjalistycznej,
• do zdobycia jest maksymalnie 74 punktów,
• wynik pozytywny oznacza 68 punktów i więcej.

Sprawdź, jak zapisać się na egzamin teoretyczny na prawo jazdy w WORD.

Pozytywny wynik z teorii pozwala na przejście do części praktycznej egzaminu na prawo jazdy kategorii D, która składa się z zadań wykonywanych na placu manewrowym oraz w ruchu drogowym. Dzieli się ją na 4 etapy.

Etap 1: Sprawdzenie tożsamości, przedstawienie się egzaminatora.

Etap 2: Zadania na placu manewrowym.

• przygotowanie do jazdy, w tym sprawdzenie stanu technicznego pojazdu i poziomu płynów eksploatacyjnych – masz na to 5 minut,
• sprawdzenie liczby miejsc, liczby wyjść, liczby gaśnic, koła zapasowego oraz apteczki (specjalistyczne wymagania dla kategorii D1, D1+E, D, D+E),
• ruszanie z miejsca i jazda pasem ruchu do przodu i tyłu,
• losowo wybrane zestawy zadań: 1. parkowanie skośne i prostopadłe, 2. parkowanie skośne i równoległe, 3. pakowanie prostopadłe i ruszanie z miejsca do przodu na wzniesieniu, 4. parkowanie równoległe i ruszanie z miejsca do przu na wzniesieniu

Etap 3: Zadania w ruchu drogowym.

• jazda w ruchu drogowym trwająca minimum 45 minut,
• wykonywanie manewrów wskazanych przez egzaminatora, np. włączanie się do ruchu, przejazdy przez przejścia dla pieszych, różnego typu skrzyżowania, wyprzedzanie, omijanie i zmiana pasów ruchu,
• sprawne posługiwanie się zmianą biegów we właściwym momencie oraz korzystanie z hamowania silnikiem w ramach energooszczędnej jazdy.

Etap 4: Otrzymanie wyniku egzaminu.

• pozytywny: uzyskuje się po poprawnym wykonaniu zadań.
• negatywny: skutek dwukrotnego błędu przy wykonywaniu tego samego zadania, spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym lub naruszenie przepisów zachowań powodujących przerwanie egzaminu, np. zignorowanie sygnałów świetlnych lub znaku „STOP”

Uniknij wpadki na egzaminie i dowiedz się, jakie błędy najczęściej popełniają kursanci na automatycznej skrzyni biegów.

Ograniczenie do 50 km na prawo jazdy kategorii D od 18 lat

Od 3 września 2026 roku osoby od 18. roku życia po uzyskaniu prawa jazdy kategorii D będą mogły kierować autobusami po liniach regularnych na terytorium Polski, których długość trasy nie przekracza 50 kilometrów w jednym kierunku. Limit ten liczy się po długości relacji przewozowej, a nie „w linii prostej” i obowiązuje całą trasą od pierwszego do ostatniego przystanku.

Przykładowo w Warszawie w limicie tym mieści się większość typowych linii miejskich ZTM Warszawa (MZA), w tym:

• linie osiedlowe i dzielnicowe (np. Bemowo ↔ Metro, Ursynów ↔ Wilanów),
• linie średnicowe w granicach miasta,
• dowozowe do metra / SKM.

Ponadto limity 50 km obejmuje również wybrane lokalne linie podmiejskie typu L, np.

• Legionowo → Warszawa (Żerań / Marymont),
• Piaseczno → Warszawa (Metro Wilanowska),
• Otwock → Warszawa Wschodnia,
• Pruszków → Warszawa Zachodnia,
• Wołomin → Metro Trocka.

WAŻNE: Limit 50 kilometrów nie będzie obowiązywał w przypadku osób po 18. roku życia i prawem jazdy kategorii D1 i D1+E.

Praca i zarobki kierowcy po prawie jazdy kategorii D

Kierowca z prawem jazdy kategorii D może świadczyć pracę zarówno dla przewoźników miejskich, jak i firm prywatnych. Zgodnie z danymi zebranymi przez portal Pracuj.pl mediana zarobków na tym stanowisku to 7 500 zł brutto. Jednocześnie średnie zarobki kierowcy autobusu w Polsce to 7 903 zł brutto. Dane te pochodzą z deklaracji pracodawców zawartych w ogłoszeniach o pracę.

Oczywiście na najwyższe wynagrodzenie mogą liczyć kierowcy zatrudnieni w spółkach miejskich w aglomeracjach, np. w Warszawie, a także pracujący w firmach prywatnych. Możliwość przystąpienia do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii D już od 18. roku życia otworzy młodym ludziom kolejną ścieżkę rozwoju zawodowego.