Najważniejsze informacje
Ruszanie na wzniesieniu, nazywane też ruszaniem pod górkę, to jedno z zadań egzaminacyjnych na placu manewrowym. Manewr polega na ruszeniu autem pod górę z użyciem hamulca ręcznego, tak aby samochód nie stoczył się do tyłu więcej niż 20 cm i nie zgasł w nim silnik.
Aby poprawnie ruszyć na wzniesieniu, należy:
- Ustawić samochód na pierwszym biegu i zaciągnąć hamulec ręczny.
- Powoli puścić sprzęgło do momentu, aż zacznie „brać”.
- Delikatnie dodać gazu, zwiększając obroty silnika.
- Zwolnić hamulec ręczny i płynnie ruszyć do przodu.
Najczęstsze błędy to zbyt szybkie puszczenie sprzęgła, zwolnienie hamulca ręcznego w złym momencie oraz zbyt lekkie dodawanie gazu. W dalszej części artykułu wyjaśniamy, jak wykonać ten manewr krok po kroku na egzaminie państwowym, na drodze publicznej, czego unikać i jak ćwiczyć ruszanie na wzniesieniu w praktyce.
Ruszanie na wzniesieniu to jedna z kluczowych umiejętności, którą musi opanować każdy kandydat na kierowcę przygotowujący się do egzaminu na prawo jazdy. Choć w teorii jest to jedynie rozszerzenie standardowej techniki ruszania, w praktyce sprawia trudności ze względu na ryzyko stoczenia się pojazdu i konieczność skoordynowania pracy sprzęgła, gazu oraz hamulca. Problem wynika z chwilowej utraty napędu w momencie przejścia z zatrzymania do ruszania, co na nachylonej drodze może doprowadzić do niekontrolowanego stoczenia się samochodu.
W artykule wyjaśniamy, jak poprawnie wykonać ruszanie na wzniesieniu na egzaminie, jakie są najczęstsze błędy kursantów oraz jakie techniki można stosować zarówno na placu manewrowym, jak i w ruchu drogowym.
Czas na realizację Twoich planów!
Zapisz się na kurs już dziś!
Dlaczego ruszanie na wzniesieniu sprawia kłopoty?
Problem związany z ruszaniem na wzniesieniu wynika z faktu, że samochód przez krótki czas jest całkowicie bezwładny – dzieje się tak dokładnie w momencie puszczenia pedału hamulca, a przed dodaniem gazu.
Zwróć uwagę na
Ruszanie polega na płynnym przekazaniu momentu obrotowego silnika na oś napędową samochodu, wymusza to jednak wcześniejsze puszczenie pedału hamulca. Zamiast od razu ruszyć do przodu, przez chwilę nie działa na nie żadna siła – w połączeniu z ustawieniem na wzniesieniu, zaczyna się po prostu bezwładnie toczyć do tyłu.
Rozwiązań problemu ruszania na wzniesieniu jest kilka, w zależności od stopnia nachylenia drogi, czy poziomu doświadczenia kierującego. Umiejętność sprawnego ruszania na wzniesieniu jest sama w sobie na tyle ważna, że jest jednym z zadań na praktycznym egzaminie na prawo jazdy.
Ruszanie na wzniesieniu jako zadanie egzaminacyjne
Ruszanie na wzniesieniu jest trzecim w kolejności zadaniem egzaminacyjnym, które osoba zdająca musi wykonać na placu manewrowym. Formuła zadania i zasady jego prawidłowego wykonania są ściśle określone przez przepisy.
Formuła zadania
Zadanie polega na ruszeniu samochodem z drogi nachylonej pod kątem 2,5–5 stopnia. Ruszanie na wzniesieniu odbywa się na specjalnie do tego celu przygotowanej infrastrukturze na placu manewrowym.
Samochód egzaminacyjny należy ustawić obiema osiami na wzniesieniu, po czym zatrzymać i zabezpieczyć za pośrednictwem hamulca ręcznego.
Następnie osoba zdająca musi ruszyć samochodem do przodu tak, aby utrzymać nad nim kontrolę i zatrzymać się po zjechaniu ze wzniesienia po drugiej stronie infrastruktury.
Miejsce przygotowane do wykonania zadania ma takie wymiary, że samochód egzaminacyjny mieści się w jego ramach bezproblemowo zarówno w osi wzdłużnej, jak i poprzecznej.
Warunki zaliczenia
W ramach zadania zdający musi:
- ustawić samochód dwiema osiami na wzniesieniu,
- zaciągnąć hamulec ręczny,
- upewnić się o możliwości ruszenia samochodem – spojrzeć w lusterka,
- ruszyć z miejsca na wzniesieniu z wykorzystaniem hamulca ręcznego.
Zdający nie może:
- rozpocząć jazdy bez upewnienia się o możliwości ruszenia samochodem,
- doprowadzić do stoczenia się samochodu do tyłu o więcej niż 20 centymetrów,
- doprowadzić do zgaśnięcia silnika.
Pamiętaj o
Stoczenie się samochodu lub zgaśnięcie silnika skutkuje brakiem zaliczenia zadania – nie są to jednak błędy dyskwalifikujące, dlatego osobie zdającej przysługuje drugie podejście do wykonania zadania. Brak zaliczenia drugiego podejścia skutkuje negatywnym wynikiem egzaminu.
Utrata panowania nad pojazdem, w postaci np. uderzenia w infrastrukturę, skutkuje natychmiastowym przerwaniem egzaminu i wynikiem negatywnym – taka sytuacja traktowana jest jako stworzenie bezpośredniego zagrożenia w ruchu drogowym, co zgodnie z przepisami traktowane jest dyskwalifikująco.
Jak prawidłowo wykonać ruszanie na wzniesieniu na egzaminie?
Przepisy określają, że zadanie musi być wykonane z użyciem hamulca ręcznego, nie ustanawiają jednak techniki jego wykonania. Ta zależy indywidualnie od osoby zdającej. Należy przy tym pamiętać o warunkach zaliczenia zadania.1. Ustawienie samochodu na wzniesieniu
Chociaż jest to dopiero przygotowanie samochodu do realizacji zadania, należy zwrócić uwagę na kilka elementów:- jechać na pierwszym biegu,
- wyjechać na wzniesienie obiema osiami samochodu,
- zaciągnąć hamulec ręczny przed puszczeniem pedału hamulca.
Zwróć uwagę na
Należy też uważać na nieumyślne puszczenie pedału sprzęgła – niektórzy mają odruch puszczania pedału sprzęgła bezpośrednio po zaciągnięciu dźwigni hamulca ręcznego, co wynika z faktu, że hamulec ten jest wykorzystywany przeważnie na postoju i w momencie jego zaciągania samochód stoi już “na luzie”.
Aby temu zapobiec, po zatrzymaniu samochodu na wzniesieniu można ustawić tymczasowo bieg neutralny i wybrać pierwszy dopiero przed ruszaniem pod górę.
2. Przygotowanie do ruszania na wzniesieniu
Prawidłowo przygotowany do ruszania na wzniesieniu samochód musi:
- znajdować się obiema osiami na wzniesieniu,
- mieć zaciągnięty hamulec ręczny,
- mieć wrzucony pierwszy bieg.
Jeżeli wszystkie powyższe warunki są spełnione, osoba egzaminowana może przystąpić do bezpośredniej realizacji zadania.
3. Ruszanie na wzniesieniu
Osoba zdająca musi ruszyć samochodem do przodu w taki sposób, aby nie dopuścić do zgaśnięcia silnika ani stoczenia się do tyłu o więcej niż 20 centymetrów. Zadanie uznaje się za wykonane prawidłowo, jeżeli samochód wyjedzie obiema osiami co najmniej na wierzchołek infrastruktury. Najlepiej jest jednak zatrzymać się dopiero po drugiej stronie infrastruktury, po zjechaniu samochodem na dół.
Technika ruszania na wzniesieniu
Zadaniem hamulca ręcznego jest zabezpieczenie samochodu przed samoistnym stoczeniem się ze wzniesienia. Osoba kierująca nie musi w związku z tym trzymać wciśniętego pedału hamulca.
Pamiętaj o
W kilku punktach, wzorcowa technika ruszania na wzniesieniu wygląda następująco:
- Lekkie puszczenie pedału sprzęgła, aż „chwyci” i przekaże energię na koła.
- Dodanie gazu, aby zwiększyć obroty silnika.
- Zwolnienie hamulca ręcznego do końca.
Punkty 1. i 2. mogą być wykonane zamiennie – kluczowe jest, aby w momencie zwalniania hamulca ręcznego obroty silnika były wyższe od jałowych. Samochód musi pokonać większe obciążenie, dlatego ruszanie z wykorzystaniem samego pedału sprzęgła może skończyć się zgaśnięciem silnika.
Punkt 3. może być wykonany zarówno „na raz”, jak i płynnym ruchem. Szybkie zwolnienie hamulca pozwala uniknąć zgaśnięcia silnika przez zbyt długie trzymanie go na „półsprzęgle”, płynne natomiast pozwala zorientować się, czy silnik przekazuje wystarczającą ilość energii na koła, aby samochód ruszył do przodu.
Wszystkie punkty powinny zostać wykonane w sposób płynny, cały proces nie może jednak trwać zbyt długo. Idealnie wykonane zadanie trwa zaledwie chwilę i nie wymaga poświęcania mu więcej, niż kilku sekund.
Przydatne wskazówki podczas ruszania na wzniesieniu
Ruszanie samochodem powinno być procesem intuicyjnym, gdzie osoba kierująca nie analizuje dokładnie każdego wykonywanego kroku. Niemniej, ruszanie na wzniesieniu wymaga nieco więcej zaangażowania i uwagi, niż ruszanie na płaskiej nawierzchni.
Pamiętaj o
Należy pamiętać o tym, że samochód:
- potrzebuje wyższych obrotów silnika, aby pokonać wzniesienie,
- nie ruszy z miejsca, dopóki hamulec ręczny jest zaciągnięty,
- zgaśnie, jeżeli będzie zbyt długo stał na „półsprzęgle”.
Kiedy sprzęgło „bierze”, samochód wyraźnie reaguje
Reakcja samochodu na moment, kiedy mechanizm sprzęgła zaczyna kontaktować, jest wyczuwalna dla osoby kierującej. Można to wyczuć poprzez:
- odczuwalne szarpnięcie do przodu,
- chwilowy spadek obrotów silnika pod większym obciążeniem,
- uniesienie się przodu samochodu w rezultacie wykonania niewielkiego ruchu.
Nie należy opierać ruszania na wzniesieniu na samym pedale sprzęgła, niemniej jeżeli jego płynne puszczanie jest pierwszą wykonaną czynnością, powyższe wskazówki pomogą zrozumieć, w którym położeniu pedał sprzęgła należy zatrzymać.
Gazu najlepiej jest dodawać w sposób przerywany
Trzymanie wciśniętego pedału gazu w sposób ciągły i jednostajny może spowodować, że obroty silnika wzrosną zbyt mocno – nawet do 3–4 tysięcy obr./min. Można siłę nacisku odpowiednio wyregulować, niemniej może to zająć zbyt dużo czasu.
Rozwiązaniem problemu utrzymania odpowiednich obrotów silnika jest dodawanie gazu w sposób przerywany – po osiągnięciu wyższych obrotów silnika pedał należy na krótką chwilę odpuścić, po czym ponownie nacisnąć i ponownie na krótko chwilę odpuścić.
Obroty silnika będą w bardzo krótkich interwałach opadać i się podnosić, dzięki czemu ich amplituda będzie niewielka.
Najlepiej podejść do ruszania na wzniesieniu w sposób intuicyjny – tak, jak na płaskiej nawierzchni.
Wymaga to pewnego wyczucia samochodu, niemniej ruszanie na wzniesieniu od technicznej strony nadal jest ruszaniem – jest więc tą samą czynnością, którą wykonuje się podczas jazdy średnio co kilka minut.
W związku z tym, ruszanie samochodem jest czynnością intuicyjną, nie wymagającą dokładnej analizy. Ruszanie na wzniesieniu opiera się na tych samych fundamentach.
W przypadku ruszania na wzniesieniu w ten sam sposób, jedyną różnicą jest konieczność zwolnienia hamulca ręcznego w ostatniej fazie wykonywania manewru.
Taka technika wykonania zadania wymaga z jednej strony dobrego wyczucia samochodu, z drugiej natomiast poprawnie wykonana pozwala ruszyć w sposób pewny i dynamiczny.
Inne techniki ruszania na wzniesieniu
Ruszanie na wzniesieniu z wykorzystaniem hamulca ręcznego jest techniką wymaganą na państwowym egzaminie praktycznym – zadanie wykonuje się na placu manewrowym według ściśle określonych zasad. Nie ma natomiast żadnych regulacji dotyczących technik ruszania na wzniesieniu w ruchu drogowym.
Ruszanie na wzniesieniu może zdarzyć się sytuacyjnie np. podczas:
- wykonywania manewrów,
- jazdy w korku,
- ruszania spod świateł na nachyleniu drogi.
Problem w powyższych sytuacjach można rozwiązać z wykorzystaniem hamulca ręcznego, nie jest to jednak jedyny sposób, aby ruszyć na wzniesieniu i zachować kontrolę nad pojazdem.
Ruszanie na „półsprzęgle”
W tej metodzie ruszania do podtrzymania samochodu wykorzystuje się zasadniczy układ hamulcowy, przez trzymanie wciśniętego pedału hamulca.
Technika ruszania polega na płynnym puszczaniu pedału sprzęgła, aż do momentu, w którym „chwyci” i przekaże energię na koła. Następnie należy puścić pedał hamulca, a samochód zacznie powoli jechać do przodu.
Taki sposób ruszania na wzniesieniu może być przydatny podczas wykonywania manewrów lub powolnej jazdy w korku. Samochód rusza wówczas zdecydowanie wolniej, a ponadto istnieje możliwość zatrzymywania się i ponownego ruszania w krótkich odstępach czasu.
Zalety tej metody:
- krótszy proces „krok po kroku”, przekładający się na krótszy czas potrzebny na ruszenie,
- możliwość powolnego ruszania, jeżeli samochód ma się za chwilę ponownie zatrzymać.
Wady tej metody:
- brak możliwości dodawania gazu – prawa noga trzyma pedał hamulca,
- mniejsza skuteczność na większym nachyleniu drogi,
- większa podatność na błąd techniczny.
Mniejsza skuteczność na większym nachyleniu może skutkować tym, że po puszczeniu pedału hamulca samochód nadal nie ruszy do przodu, a będzie stał w miejscu. W takiej sytuacji należy niezwłocznie dodać gazu, zwiększając obroty silnika – samochód ruszy wówczas do przodu.
Większa wrażliwość wynika z faktu, że zasadniczy układ hamulcowy blokuje wszystkie cztery koła samochodu, zaś hamulec ręczny jedynie jedną oś. Siła utrzymująca samochód w miejscu jest wówczas większa, dlatego łatwiej jest doprowadzić do zgaśnięcia silnika.
Ruszanie bez wykorzystania układu hamulcowego
Jest to metoda zaawansowana, wymagająca bardzo dobrego wyczucia samochodu. W jej założeniu, proces ruszania trwa na tyle krótko, że samochód w fazie bezwładności będzie znajdował się zaledwie przez krótką chwilę – na tyle krótką, że nie zdąży w tym czasie stoczyć się do tyłu.
Metoda polega na szybkim przełożeniu prawej nogi z pedału hamulca na pedał gazu, przy jednoczesnym puszczeniu pedału sprzęgła – nadal należy to robić w sposób płynny, acz szybszy niż podczas tradycyjnego ruszania.
Taki sposób ruszania jest przydatny, kiedy samochód musi ruszyć na wzniesieniu w krótkim czasie, np. oczekując na zjazd ze skrzyżowania.
Zalety tej metody:
- szybsze i bardziej dynamiczne ruszanie z miejsca,
- bardziej intuicyjna technika wykonania.
Wady tej metody:
- wysoka podatność na błąd techniczny,
- konieczność dobrego wyczucia samochodu.
Brak wyczucia samochodu może spowodować zgaśnięcie silnika i w rezultacie utrudnienia w ruchu, ale może również skutkować “spaleniem” sprzęgła przez zbyt mocne dodanie gazu.
Co zrobić, kiedy samochód zaczął się staczać do tyłu?
Pamiętaj o
Po wstępnym opanowaniu sytuacji, czyli np. ponownym uruchomieniu silnika, należy ponowić próbę ruszania na wzniesieniu.
Czy można ruszać na wzniesieniu tyłem?
Technicznie rzecz ujmując, jest to manewr, który wykonuje się w dokładnie taki sam sposób, jak podczas ruszania do przodu. Jedyną różnicą jest to, że samochód będzie po prostu jechał do tyłu zamiast do przodu.
Ze względu na fakt, że bieg wsteczny ma większe przełożenie niż bieg pierwszy, ruszanie na wzniesieniu tyłem zapewnia nawet nieco większy margines błędu, niż tradycyjne ruszanie do przodu.
Taki manewr jest możliwy głównie podczas wykonywania manewrów, podczas których samochód musi cofać na wzniesieniu.
Najczęstsze błędy podczas ruszania na wzniesieniu
Zwróć uwagę na
Do najczęściej popełnianych błędów podczas ruszania na wzniesieniu, w rezultacie których samochód nie jest w stanie pokonać nachylenia drogi w sposób prawidłowy, zalicza się:
- doprowadzenie do zgaśnięcia silnika przez nieumiejętne operowanie pedałem sprzęgła,
- zwolnienie hamulca ręcznego w pierwszej kolejności,
- zbyt późne zwolnienie hamulca ręcznego,
- nie zwolnienie hamulca ręcznego do końca,
- zbyt gwałtowne dodanie gazu, skutkujące „spaleniem” sprzęgła,
- uleganie presji innych kierujących.
Są to błędy możliwe do popełnienia zarówno podczas zadania egzaminacyjnego na placu manewrowym, jak i podczas jazdy w ruchu drogowym.
Doprowadzenie do zgaśnięcia silnika
Zwróć uwagę na
Zdarza się również, że błędem jest puszczenie pedału sprzęgła do końca równocześnie ze zwolnieniem hamulca ręcznego – nagły wzrost obciążenia silnika może spowodować doprowadzenie do jego zgaśnięcia.
Zwolnienie hamulca ręcznego w pierwszej kolejności
Jednym z kluczowych warunków powodzenia ruszania na wzniesieniu jest to, że zwolnienie hamulca ręcznego powinno być wykonane dopiero w ostatniej kolejności, kiedy sprzęgło przekazuje energię na oś napędowa samochodu.
Zwróć uwagę na
Zbyt późne zwolnienie hamulca ręcznego
Pamiętaj o
Osoba kierująca pod wpływem zbyt długiego utrzymywania lewej nogi w ciągłym położeniu może nieumyślnie zmienić nacisk na pedał sprzęgła – samochód może wówczas zgasnąć lub stoczyć się do tyłu, w rezultacie przerwania ciągłości układu napędowego.
Nie zwolnienie hamulca ręcznego do końca
Zdarza się, że samochód rusza, kiedy dźwignia hamulca ręcznego nie została przez osobę kierującą zwolniona do końca. W efekcie, układ hamulcowy nie wróci jeszcze do stanu neutralnego i będzie w pewnym stopniu spowalniał samochód – w skrajnych sytuacjach może nawet uniemożliwić ruszenie samochodem z miejsca.
Dźwignię hamulca ręcznego należy zawsze opuścić do samego końca – aż na tablicy przyrządów zgaśnie czerwona kontrolka ostrzegawcza odpowiedzialna za układ hamulcowy.
Zbyt gwałtowne dodanie gazu
Zwróć uwagę na
Dodawanie gazu podczas ruszania na wzniesieniu nie jest obowiązkowe, ale jest wskazane. Należy to robić jednak z wyczuciem, ponieważ zbyt mocne dodanie gazu może skutkować osiągnięciem zbyt wysokich obrotów silnika. To z kolei może przełożyć się na “spalenie” sprzęgła, czyli przegrzanie mechanizmu w wyniku nadmiernego tarcia.
“Spalenie” sprzęgła będzie odczuwalne przez charakterystyczny zapach rozgrzanego metalu.
Uleganie presji innych kierowców
Jest to błąd psychologiczny, polegający na zbytnim pośpiechu wynikającym z presji oczekujących z tyłu kierujących. Warto dodać, że technika ruszania na wzniesieniu na placu manewrowym i w ruchu drogowym jest dokładnie taka sama – obecność innych stojących w kolejce samochodów nie ma żadnego przełożenia na sposób wykonania manewru.
Ruszanie na wzniesieniu automatem
Na państwowym egzaminie praktycznym ruszanie na wzniesieniu wykonywane jest każdorazowo, bez względu na to, czy samochód egzaminacyjny wyposażony jest w manualną, czy automatyczną skrzynię biegów.
Dokładny opis zadania egzaminacyjnego w przypadku samochodu z automatyczną skrzynią biegów wyjaśniamy w odrębnym artykule: Toyota Yaris egzamin – jak przygotować się do egzaminu praktycznego .
Technicznie, automatyczna skrzynia biegów nie pozwoli, aby samochód stoczył się bezwładnie do tyłu. W większości przypadków samochód zacznie się samoistnie toczyć pod górę. W skrajnych sytuacjach, kiedy kąt nachylenia drogi będzie odpowiednio duży, samochód może się nieznacznie stoczyć, jednak po dodaniu gazu od razu ruszy do przodu i pod górę.
Podsumowanie
Ruszanie na wzniesieniu wymaga przede wszystkim wyczucia samochodu, przestrzegania właściwej kolejności czynności oraz także chłodnej głowy. Kluczowe jest wykorzystanie hamulca ręcznego, utrzymanie odpowiednich obrotów silnika i umiejętne operowanie pedałem sprzęgła, aby uniknąć stoczenia pojazdu lub jego zgaśnięcia.
Choć istnieje kilka technik wykonywania tego manewru, egzamin skupia się na technice wykorzystującej hamulec ręczny. W praktyce najlepsze efekty przynosi spokojne, intuicyjne podejście oraz regularne ćwiczenia, zarówno na placu manewrowym, jak i w ruchu drogowym.
Opanowanie tej umiejętności nie tylko zwiększa szanse na zdanie państwowego egzaminu na prawo jazdy, ale przede wszystkim przekłada się na bezpieczeństwo i pewność siebie podczas jazdy w realnych warunkach drogowych.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego samochód gaśnie przy ruszaniu pod górę?
Czy ruszanie na wzniesieniu jest obowiązkowe na egzaminie?
Czy można ruszać na wzniesieniu bez hamulca ręcznego?
Jak ruszać na wzniesieniu w korku lub podczas manewrów?
Co zrobić, gdy samochód zacznie się cofać?
Czy automatem rusza się pod górę?
Źródła
-
Prawo o Ruchu Drogowym:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970860802 -
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o
uprawnienia do kierowania pojazdami:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002659 - Opracowanie własne na podstawie aktualnych przepisów oraz praktyki szkoleniowej instruktorów GAZeLka.
