Parkowanie na wzniesieniu – jak parkować pod górę i z górki?

W poniższym artykule wyjaśniamy, jak parkować na wzniesieniu samochodem z manualną i automatyczną skrzynią biegów oraz jak prawidłowo zabezpieczyć pojazd przed samoistnym przemieszczeniem się.

Dlaczego parkowanie na wzniesieniu jest problemem?

Parkowanie na wzniesieniu może dotyczyć każdego z rodzajów parkowania:

• prostopadłego,
• skośnego,
• równoległego,

i to zarówno podczas wjazdu przodem, jak i tyłem.

Problemem do rozwiązania jest bowiem poruszanie się pojazdu po nachylonej nawierzchni, a nie rodzaj parkowania sam w sobie.

Parkowanie na wzniesieniu wymaga zdecydowanie więcej ostrożności i precyzji, niż ruszanie na wzniesieniu w ruchu drogowym, ponieważ pojazd niejednokrotnie musi wiele razy na krótkim odcinku ruszać i ponownie się zatrzymywać. Dodatkowym utrudnieniem może być ograniczona ilość miejsca, nie pozwalająca ruszyć zbyt dynamicznie.

Technika parkowania na wzniesieniu

Z uwagi na to, że fundamentalnym problemem jest w tym przypadku pokonanie wzniesienia, a nie samo parkowanie, manewr od technicznej strony w każdym przypadku wygląda tak samo i związany jest z pokonywania wzniesienia z bardzo małą prędkością.

Aby zachować kontrolę nad pojazdem podczas parkowania, ten powinien ruszać bardzo powoli i wielokrotnie podczas wykonywania manewru się zatrzymywać. W taki właśnie sposób powinno się wykonywać każdy manewr parkowania, niezależnie od okoliczności: powoli, metodycznie, krok po kroku.

W przypadku parkowania na wzniesieniu, samochód w fazie bezwładności będzie staczał się ze wzniesienia, co w przypadku wykonywania manewru będzie utrudniało jego wykonanie, a ponadto może przerodzić się w zagrożenie kolizją z innym pojazdem lub z infrastrukturą. Manewr należy zatem wykonywać zgodnie z techniką ruszania na wzniesieniu:

• z wykorzystaniem hamulca ręcznego,
• z wykorzystaniem pedału hamulca i jazdy na “półsprzęgle”.

Należy przy tym przyjąć, że ruszanie nie będzie w tym przypadku czynnością jednorazową, lecz wielokrotną, dlatego znacznie lepiej sprawdzi się technika ruszania z wykorzystaniem pedału hamulca i jazdy na półsprzęgle.

Na czym dokładnie polega ta technika, wyjaśniliśmy w oddzielnym artykule – ruszanie na wzniesieniu – krok po kroku.

Podjeżdżanie samochodem kawałek po kawałku pod górę pozwoli zachować nad nim pełną kontrolę, a zarazem uniknąć sytuacji niebezpiecznych, przez np. zbyt gwałtowny zryw podczas ruszania.

Ruszanie na wzniesieniu może być konieczne zarówno podczas jazdy do przodu, jak i do tyłu. Wynika to ze strony, w którą nachylona będzie nawierzchnia, a także od tego, w którą stronę porusza się samochód.

Technika ruszania na wzniesieniu podczas parkowania jest taka sama w przypadku wszystkich rodzajów parkowania. Różnicą może być jedynie to, na jakim etapie danego manewru problem wystąpi:

• w przypadku parkowania równoległego problem z ruszaniem na wzniesieniu dotyczy całego manewru, od początku do końca,
• w przypadku parkowania prostopadłego i skośnego, problem z ruszaniem na wzniesieniu dotyczy albo samego ruszania na jezdni, albo wjazdu w miejsce postojowe, ponieważ to jest ustawione pod kątem prostym lub rozwartym w odniesieniu do jezdni.

Jak parkować pod górę?

Parkując pod górę, najważniejsze jest utrzymanie kontroli nad samochodem i niedopuszczenie do jego stoczenia się do tyłu. Manewr należy wykonywać powoli, spokojnie i etapami, szczególnie jeśli miejsce parkingowe jest ciasne albo wymaga kilkukrotnego ruszania i zatrzymywania.

W samochodzie z manualną skrzynią biegów najlepiej kontrolować pojazd sprzęgłem i hamulcem, a w razie potrzeby wykorzystywać technikę ruszania na wzniesieniu. Jeżeli auto musi podjechać do przodu pod górę, kierowca powinien płynnie ruszać na “półsprzęgle” i od razu asekurować samochód hamulcem. Jeśli natomiast podczas manewru konieczne jest cofanie pod górę, technika pozostaje podobna – różni się jedynie kierunek jazdy.

Jak parkować z górki?

Parkując z górki, największym wyzwaniem jest kontrola prędkości, ponieważ samochód może zacząć samoczynnie staczać się zgodnie z nachyleniem nawierzchni. W takiej sytuacji nie należy pozwalać autu swobodnie nabierać prędkości. Manewr trzeba wykonywać powoli, stale asekurując pojazd pedałem hamulca.

Jeżeli podczas parkowania samochód porusza się w dół wzniesienia, można wykorzystać jego bezwładność, ale tylko w kontrolowany sposób. Kierowca powinien delikatnie zwalniać hamulec, obserwować otoczenie i w każdej chwili być gotowym do zatrzymania auta. W przypadku cofania lub podjeżdżania pod górę technika będzie podobna jak przy ruszaniu na wzniesieniu – samochód trzeba prowadzić spokojnie, bez gwałtownego dodawania gazu.

Parkowanie pod górę i z górki – najważniejsze różnice

Przydatne wskazówki podczas parkowania

1. Jeżeli ruch pojazdu jest zgodny z nachyleniem wzniesienia, warto wykorzystać bezwładność przy ruszaniu. Auto ze wzniesienia stoczy są samodzielnie, po zwolnieniu hamulca. Należy wówczas jedynie asekurować samochód pedałem hamulca, aby nie nabrał zbyt dużej prędkości i w porę go spowolnić lub zatrzymać.

1. Jeżeli ruch pojazdu wymusza ruszanie pod górę, warto podczas ruszania wykorzystywać jazdę na “półsprzęgle”. Ciągłe ruszanie, zatrzymywanie, ponowne ruszanie i ponowne zatrzymywanie powoduje, że taka technika umożliwia szybkie i kontrolowane starty z jednoczesną asekuracją przed stoczeniem się w dół.

1. Jeżeli miejsce do parkowania prostopadłego nachylone jest w dół w stronę krawędzi jezdni, a nie jej osi, warto jest zaparkować tyłem, aby móc później wyjechać przodem. Cofanie pod górę, przy jednoczesnym skoncentrowaniu na ruchu drogowym, zwiększa ryzyko popełnienia krytycznego błędu.

1. Jeżeli miejsce do parkowania prostopadłego nachylone jest w dół w stronę osi jezdni, a nie jej krawędzi, wówczas warto zaparkować jest przodem, aby łatwiej było wjechać na miejsce postojowe. Wyjazd, chociaż tyłem, będzie wspomagany przez bezwładność samochodu, który należy wówczas asekurować odpowiednim wciskaniem pedału hamulca.

1. Z uwagi na bardziej problematyczną bezwładność samochodu, dobrze jest unikać ciasnych miejsc do parkowania. Osoba kierująca ma wówczas bardzo mały margines błędu, a “podskakujące” podczas wielokrotnego ruszania i zatrzymywania auto może poruszać się w sposób mniej kontrolowany.

1. Jeżeli zarówno parkowanie samo w sobie, jak i ruszanie na wzniesieniu stanowi dla kogoś problem, lepiej jest w miarę możliwości wybierać taką konfigurację manewru, aby wzniesienie pokonywać przodem, a staczać się z górki tyłem.

Ogólną technikę parkowania z rozróżnieniem na poszczególne warianty omawiamy w oddzielnych artykułach:

• parkowanie prostopadłe:
  • przodem: https://www.gazelka.pl/blog/parkowanie-prostopadle-przodem/,
  • tyłem: https://www.gazelka.pl/blog/parkowanie-prostopadle-tylem/,
• parkowanie równoległe: https://www.gazelka.pl/blog/parkowanie-rownolegle-tylem/

Zabezpieczenie zaparkowanego samochodu

Samo zaparkowanie samochodu to jedno, natomiast jego prawidłowe zabezpieczenie to drugie, równie ważne zagadnienie. Ze względu na to, że pojazd zaparkowany jest na wzniesieniu, jest bardziej narażony na samoistne stoczenie się w dół.

Pozostawienie samochodu na biegu

Wrzucony bieg sprawia, że napęd jest cały czas połączony, a wyłączony w tym czasie silnik tworzy dodatkowy opór dla kół samochodu. Nie jest to blokada kół w sensie dosłownym, lecz wykorzystanie oporu wewnętrznego silnika, który przytrzymuje w tym czasie oś napędową samochodu.

Aby technika zdała egzamin, powinno się w tym celu wykorzystać bieg o największym przełożeniu, czyli bieg:

• pierwszy lub,
• wsteczny.

Są to dwa biegi o największym przełożeniu, czyli zapewniające największy opór. Wyższe biegi, np. czwarty lub piąty, nie zapewnią takiego oporu i pojazd będzie w stanie poruszyć się nawet o kilkanaście centymetrów.

Wykorzystanie skrzyni biegów do zablokowania osi napędowej nie wyklucza używania hamulca ręcznego – dobrze jest wykorzystać je jednocześnie, zwłaszcza dlatego, że w większości współczesnych samochodów napęd jest skierowany na oś przednią, a hamulec ręczny blokuje oś tylną. W związku z tym zablokowane będą obie osie, czyli wszystkie cztery koła samochodu.

Skręcenie kół w stronę krawędzi jezdni

Technika skręcenia kół w stronę krawędzi jezdni dotyczy parkowania równoległego, gdzie samochód zaparkowany jest wzdłuż, a nie prostopadle do krawędzi jezdni.

Takie ustawienie kół samochodu ma asekuracyjnie ochronić samochód przed zjechaniem ze wzniesienia, jeżeli techniczne zabezpieczenie w jakiś sposób zawiedzie. W teorii ryzyko jest niewielkie, w praktyce może zdarzyć się sytuacja, że osoba kierująca przez roztargnienie pozostawi samochód “na luzie” i bez zaciągniętego hamulca, tak że ten po pewnym czasie zacznie staczać się w dół.

Ustawienie kół skręconych w stronę krawędzi jezdni sprawi, że samochód nie zjedzie w dół, lecz dotknie kołami krawężnika i zatrzyma się w miejscu. Technika ta zadziała zarówno podczas toczenia się do przodu, jak i do tyłu – samochód będzie bowiem poruszał się tym samym torem jazdy.

Pomocne może być także podjechanie do krawędzi jezdni pod lekkim skosem, tak aby samochód od strony zjazdu ze wzniesienia oparł się kołem o krawężnik. W takim przypadku pojazd nie stoczy się ze wzniesienia nawet wówczas, kiedy zostanie pozostawiony na wyprostowanych kołach.

W przypadku, kiedy przy krawędzi jezdni nie ma krawężnika, tak czy inaczej koła powinny być skierowane w tę stronę – nawet, jeżeli nic bezpośrednio nie zatrzyma samochodu, ten zjedzie na bok i zostanie wyhamowany przez spłaszczenie nawierzchni.

Pozostawienie kół ustawionych na wprost spowoduje, że w przypadku “awarii” samochód pojedzie prosto w dół, nabierając przy tym znacznej prędkości.

Klin blokujący koła

Ta metoda polega na wykorzystaniu opcjonalnego elementu w postaci specjalnego klina blokującego koła samochodu. Nie stanowi od podstawowego wyposażenia pojazdu, dlatego w przypadku częstego parkowania na wzniesieniach warto się w taki przedmiot wyposażyć

Klin blokujący koła może być wykorzystywany przy każdym rodzaju parkowania, może natomiast stanowić substytut skręcania kół w stronę krawędzi jezdni w przypadku parkowania prostopadłego i skośnego.

Metoda wykorzystania klina polega na podłożeniu pod koło lub koła samochodu specjalnego klina, który zapierając się o podłoże zapobiega stoczeniu się pojazdu ze wzniesienia.

Należy pamiętać, aby klin pod koło wkładać od strony nachylenia w dół, tak aby samochód poruszający się w dół wzniesienia oparł się o ustawiony klin.

W teorii wystarczy zablokowanie jednego koła, natomiast zaleca się zabezpieczenie w ten sposób całej osi pojazdu – przedniej lub tylnej.

Parkowanie na wzniesieniu samochodem z automatem

O ile fizyka manewru nie ulega zmianie, o tyle samochód z automatyczną skrzynią biegów podczas parkowania będzie zachowywał się nieco inaczej, niż ten z manualną skrzynia biegów.

Technika parkowania

Samochód z automatem w momencie ustawienia trybu jazdy do przodu lub do tyłu, tj. Drive ( D ) lub Reverse ( R ), porusza się samodzielnie w zadanym kierunku. Oznacza to, że ruch pojazdu należy kontrolować jedynie poprzez odpowiednio zmniejszanie lub zwiększanie siły hamowania, zwiększając lub zmniejszając prędkość jazdy.

Nie występuje przy tym zjawisko bezwładności – zwolnienie pedału hamulca sprawi, że pojazd albo ruszy w odpowiednim kierunku, albo w najgorszym razie będzie stał w miejscu. W teorii istnieje możliwość delikatnego ruchu w dół wzniesienia, napęd będzie jednak przez cały czas połączony – w przypadku, kiedy samochód nie ruszył samodzielnie, należy delikatnie dodać gazu.

Podczas dodawania gazu należy jednak uważać, aby nie podjeżdżać zbyt blisko innych pojazdów lub obiektów – zryw samochodu jest znacznie większy, niż w przypadku jazdy na “półsprzęgle” samochodem z manualną skrzynią biegów.

Podczas parkowania automatem na wzniesieniu nie ma potrzeby wykorzystywania hamulca ręcznego – samochód zawsze zareaguje na dodanie gazu w jednakowy sposób.

Zabezpieczenie pojazdu

W przypadku skrzyni automatycznej, nie ma możliwości wytworzenia dodatkowego oporu przez pozostawienie samochodu na biegu – automat umożliwia wykorzystanie wyłącznie trybu Parking ( P ).

Tryb sprawia, że napęd jest fizycznie zablokowany, nie należy jednak pozostawiać samochodu na wzniesieniu bez zaciągniętego hamulca ręcznego. Parking ( P ) blokuje wyłącznie skrzynię biegów, a blokada ta jest zbyt delikatna, aby móc utrzymać ciężki pojazd na stromym wzniesieniu.

Czy kąt nachylenia drogi ma znaczenie?

Ma o tyle, że na bardziej nachylonym wzniesieniu znacznie trudniej ruszyć, co będzie miało wpływ na stabilność wykonywanego manewru. Sama zasadnicza technika ruszania na wzniesieniu nie różni się jednak pod kątem teoretycznym od tej na łagodniejszym zboczu.

W przypadku parkowania na stromym zboczu, koniecznie należy zadbać o dodatkowe zabezpieczenie samochodu przed samoistnym zjechaniem w dół, włącznie z umieszczeniem klina pod kołami.

Najczęstsze błędy kierowców podczas parkowania na wzniesieniu

Błędy popełniane podczas parkowania na wzniesieniu dotyczą przeważnie ogólnych błędów podczas parkowania w ogóle – te związane z parkowaniem na wzniesieniu zazwyczaj związane są z niedostatecznym asekuracyjnym zabezpieczeniem samochodu, co domyślnie nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami.

Może się wszakże zdarzyć, że osoba kierująca przez roztargnienie nie zabezpieczy samochodu w ogóle, pozostawiając go “na luzie” i bez zaciągniętego hamulca ręcznego. Zdarza się tak szczególnie na stosunkowo niewielkich wzniesieniach, gdzie taki błąd nie zostanie w porę dostrzeżony – samochód początkowo stoi w miejscu, jednak po dłuższym czasie jego ruch staje się wyraźniejszy, aż w końcu zaczyna rzeczywiście staczać się w dół. W przypadku bardziej stromych wzniesień błąd zostanie prawdopodobnie od razu zauważony, ponieważ pojazd zacznie się staczać natychmiast po zatrzymaniu.

Zdarza się także, że kierowcy umyślnie nie zaciągają hamulca ręcznego na wzniesieniu, opierając cały środek ciężkości na skrzyni biegów. Jest to szczególnie niewłaściwe w przypadku automatycznej skrzyni biegów, której blokada jest znacznie delikatniejsza i może nie utrzymać ciężkiego samochodu na nachyleniu drogi.

Czy parkowanie na wzniesieniu może pojawić się na egzaminie?

Tematem zadania egzaminacyjnego jest sam manewr parkowania, na zasadzie wyboru jednego z poniższych:

• prostopadłe,
• skośne,
• równoległe.

Dokładny przebieg i kryteria oceny podczas egzaminu praktycznego na prawo jazdy omawiamy w oddzielnym artykule – egzamin na prawo jazdy kategorii B – przebieg, wymagania i najczęstsze błędy.

Oprócz nieco bardziej szczegółowych wytycznych dotyczących parkowania równoległego, gdzie miejsce postojowe powinno mieć rozmiar około dwóch długości samochodu, nie są określone żadne dokładne parametry miejsca do parkowania wybranego przez osobę egzaminującą.

Oznacza to, że w teorii może dojść do sytuacji, gdzie zadanie egzaminacyjne zostanie wskazane w miejscu, gdzie nawierzchnia jest nachylona, w związku z czym podczas parkowania samochód będzie ruszał na wzniesieniu.

Niemniej, zadanie oceniane będzie wyłącznie przez pryzmat parkowania i zasad ogólnych, a nie jako ruszanie na wzniesieniu. Ruszanie na wzniesieniu w sensie dosłownym wykonywane jest na placu manewrowym jako oddzielne zadanie egzaminacyjne.

Temat błędów, które skutkują negatywnym wynikiem egzaminu, rozwijamy w oddzielnym artykule – błędy przerywające egzamin na prawo jazdy – lista sytuacji kończących egzamin praktyczny.

Podsumowanie

Parkowanie na wzniesieniu wymaga większej precyzji niż wykonywanie tego samego manewru na płaskiej nawierzchni, ponieważ osoba kierująca musi jednocześnie kontrolować tor jazdy oraz pilnować, aby samochód nie staczał się ze wzniesienia. Najważniejsze jest wykonywanie manewru powoli i metodycznie, co ma zapewnić właściwą kontrolę nad samochodem. Nieodłącznym elementem parkowania na wzniesieniu jest stosowanie właściwej techniki ruszania pod górę. Po zaparkowaniu należy odpowiednio zabezpieczyć samochód poprzez zaciągnięcie hamulca ręcznego, a także dodatkowo pozostawienie pojazdu na biegu lub, w przypadku automatycznej skrzyni biegów, w trybie Parking ( P ). Ponadto, w przypadku parkowania równoległego warto jest skręcić koła w stronę krawędzi jezdni, która pomoże zatrzymać pojazd. Dzięki tym zasadom można znacząco ograniczyć ryzyko stoczenia się pojazdu i bezpiecznie wykonywać manewry nawet na stromych wzniesieniach.